| Скачайте и установите необходимые шрифты, чтобы санскрит отображался во всей его красе Прочтите Транслитерация (2) (русский), чтобы полностью понять систему транслитерации |
Tantrāloka (Tantraloka): Глава 10 - строфы 152 - 309 - Недвойственный Кашмирский Шиваизм
Tattvabhedanam
Вступление
Это второй и последний набор строф (со строфы 152 до строфы 309) в десятой главе, (называемой Tattvabhedanam).
Эта работа была написана великим Мастером Abhinavagupta и представляет собой сборник Тантры во всех её аспектах. Tantrāloka — самая важная и объёмная работа величайшего Мастера Трики. Abhinavagupta был также учителем выдающегося Kṣemarāja и жил около 975-1025 г.г. н.э. в Кашмире.
Этот трактат, имя которому Tantrāloka, является полной энциклопедией Тантры. Поскольку это очень продвинутый текст в Шайвизме Трики, неудивительно, что неофиту будет очень трудно его понять. Чтобы начать понимать его, уровень читателя должен быть уровнем настоящего ученика в Трике. Если это требование не будет выполнено, тогда будет много путаницы и постоянного разочарования. И несмотря на мои великие усилия объяснять вещи, как можно проще, изучение трактата потребует некоторый духовный масштаб. В этой системе иногда невозможно даже написать некоторые темы из-за невероятной ограниченности в словах, поскольку в конце концов, всё это знание имеет отношение к 'состояниям', а 'состояния' точно описать очень сложно. Abhinavagupta сделал всё возможное, чтобы выполнить эту громадную задачу — написать о том, что является высшим и непостижимым. Тем не менее, несмотря на его невероятные навыки по выполнению этого, он не раскрывает всего. Это не потому, что он всё время скрывает какие-то вещи от читателя, а потому, что он иногда 'прячется', и в некоторых случаях он просто не может писать о каких-то чрезвычайно тонких темах из-за ограниченности слов.
Цель жизни — это Освобождение. Всю историю человечества человек искал свободу, однако согласно Шайвизму Трики — это не настоящее Освобождение. Настоящее Освобождение не означает, что ваше тело должно быть свободно от какой-то тюрьмы и подобных вещей. Настоящее Освобождение составляет достижение Его Svātantrya, или Абсолютной Свободы. Когда достигается Svātantrya Великого Господа, тогда вы видите единство во всём, т.е. вы перестаёте видеть двойственность как раньше. Всё навсегда отождествлено со Svātantrya, с Ним, и это конец истории под названием 'я в рабстве'. С этого момента ничто не помешает вам на вашем пути, потому что, если что-то и возникнет на вашем пути, — это снова Svātantrya. Эта постоянная осознанность единства во всём является настоящей Свободой. Нет достижения более великого, чем это!
Держа вышесказанное в уме, теперь читайте Tantrāloka и испытывайте Высший Восторг, дорогой Śiva.
Важно: Все, что находится в скобках и выделено курсивом в переводе, было добавлено мной, чтобы придать конкретной фразе или предложению законченный смысл. В свою очередь, всё, что находится между двойным дефисом (--...--), представляет собой уточнение дополнительной информации, также добавленной мной.
Строфы 152 - 161
पार्थिवत्वेऽपि नो साम्यं रुद्रवैष्णवलोकयोः।
का कथान्यत्र तु भवेद्भोगे वापि स्वरूपके॥१५२॥
Pārthivatve'pi no sāmyaṁ rudravaiṣṇavalokayoḥ|
Kā kathānyatra tu bhavedbhoge vāpi svarūpake||152||
Хотя (api) (они оба находятся) в элементе земли (pārthivatve), между мирами Rudra и Viṣṇu (rudra-vaiṣṇava-lokayoḥ) нет (no... bhavet) равенства (sāmyaṁ) (ни) в наслаждении/опыте (bhoge), ни (vāpi) в сущностной природе (svarūpake). Что (kā) (тогда) сказать (kathā) в отношении других случаев (anyatra)?||152||
स च नो विस्तरः साक्षाच्छक्यो यद्यपि भाषितुम्।
तथापि मार्गमात्रेण कथ्यमानो विविच्यताम्॥१५३॥
Sa ca no vistaraḥ sākṣācchakyo yadyapi bhāṣitum|
Tathāpi mārgamātreṇa kathyamāno vivicyatām||153||
Если даже (yadi api) подробное описание (saḥ ca... vistaraḥ) передать (bhāṣitum) фактически невозможно (no... sākṣāt śakyaḥ), всё равно (tathā api), пусть то, что упомянуто просто как путь/средство, будет осмыслено (mārga-mātreṇa kathyamānaḥ vivicyatām)!||153||
सप्तानां मातृशक्तीनामन्योन्यं भेदने सति।
रूपमेकान्नपञ्चाशत्स्वरूपं चाधिकं ततः॥१५४॥
Saptānāṁ mātṛśaktīnāmanyonyaṁ bhedane sati|
Rūpamekānnapañcāśatsvarūpaṁ cādhikaṁ tataḥ||154||
Когда происходит взаимное разделение (anyonyam bhedane sati) семи сил познающих (saptānām mātṛ-śaktīnām), из этого (возникают) (tatas) сорок девять (ekānnapañcāśat) форм (rūpam) плюс (ca adhikam) svarūpa, или сущностная природа (svarūpam)||154||
सर्वं सर्वात्मकं यस्मात्तस्मात्सकलमातरि।
लयाकलादिशक्तीनां सम्भवोऽस्त्येव तत्त्वतः॥१५५॥
स त्वस्फुटोऽस्तु भेदांशं दातुं तावत्प्रभुर्भवेत्।
तेषामपि च भेदानामन्योन्यं बहुभेदता॥१५६॥
Sarvaṁ sarvātmakaṁ yasmāttasmātsakalamātari|
Layākalādiśaktīnāṁ sambhavo'styeva tattvataḥ||155||
Sa tvasphuṭo'stu bhedāṁśaṁ dātuṁ tāvatprabhurbhavet|
Teṣāmapi ca bhedānāmanyonyaṁ bahubhedatā||156||
Поскольку (yasmāt) всё (sarvam) состоит из всего (sarva-ātmakam), поэтому (tasmāt) существует (asti eva), на самом деле (tattvatas), наличие (sambhavaḥ) сил Pralayākala и т.д. (laya-akala-ādi-śaktīnām) в познающем Sakala (sakala-mātari).
Это не очевидно --букв. 'пусть будет не очевидно!'-- (saḥ tu asphuṭaḥ astu), (но, тем не менее,) это способно (tāvat prabhuḥ bhavet) давать (dātum) части разделений (bheda-aṁśam).
(Имеется) множество взаимных разделений (anyonyam bahu-bhedatā) тех разделений также (teṣām api ca bhedānām)||155-156||
मुख्यानां भेदभेदानां जलाद्यैर्भेदने सति।
मुख्यभेदप्रकारेण विधेरानन्त्यमुच्यते॥१५७॥
Mukhyānāṁ bhedabhedānāṁ jalādyairbhedane sati|
Mukhyabhedaprakāreṇa vidherānantyamucyate||157||
Когда происходит разделение (bhedane sati) каждого из главных разделений (mukhyānām bheda-bhedānām) посредством элемента воды и пр. (jala-ādyaiḥ), говорится (ucyate), (что существует) бесконечность (ānantyam) творения --а именно, творения бесконечны-- (vidheḥ) на пути основных разделений (mukhya-bheda-prakāreṇa)||157||
सकलस्य समुद्भूताश्चक्षुरादिस्वशक्तयः।
न्यग्भूताश्च प्रतन्वन्ति भेदान्तरमपि स्फुटम्॥१५८॥
Sakalasya samudbhūtāścakṣurādisvaśaktayaḥ|
Nyagbhūtāśca pratanvanti bhedāntaramapi sphuṭam||158||
Проявленные (samudbhūtāḥ) и (ca) подавленные (nyagbhūtāḥ) собственные силы зрения и т.д. (cakṣus-ādi-sva-śaktayaḥ) у Sakala (sakalasya) создают (pratanvanti) даже (api) ещё одно чёткое разделение (bheda-antaram... sphuṭam)||158||
एवं लयाकलादीनां तत्संस्कारपदोदितात्।
पाटवात्प्रक्षयाद्वापि भेदान्तरमुदीयते॥१५९॥
Evaṁ layākalādīnāṁ tatsaṁskārapadoditāt|
Pāṭavātprakṣayādvāpi bhedāntaramudīyate||159||
Таким образом (evam), ещё одно разделение (bheda-antaram) возникает (udīyate) (либо) от интенсивности (pāṭavāt), либо (vā pi) от разрушения (prakṣayāt), проистекающих из состояния тех скрытых отпечатков (tad-saṁskāra-pada-uditāt) у Pralayākala-s и т.д. (laya-akala-ādīnām)||159||
न्यक्कृतां शक्तिमास्थायाप्युदासीनतया स्थितिम्।
अनाविश्येव यद्वेत्ति तत्रान्या वेद्यता खलु॥१६०॥
आविश्येव निमज्ज्येव विकास्येव विघूर्ण्य च।
विदतो वेद्यतान्यैव भेदोऽत्रार्थक्रियोचितः॥१६१॥
Nyakkṛtāṁ śaktimāsthāyāpyudāsīnatayā sthitim|
Anāviśyeva yadvetti tatrānyā vedyatā khalu||160||
Āviśyeva nimajjyeva vikāsyeva vighūrṇya ca|
Vidato vedyatānyaiva bhedo'trārthakriyocitaḥ||161||
Поскольку (yad) он познаёт (определённый объект) (vetti), прибегая к (āsthāya api) подавленной (nyakkṛtām) силе (śaktim) --это указывает на то, что чувства не полностью активны-- (и) состоянию (sthitim), наполненному бесстрастием (udāsīnatayā), как бы без проникновения --т.e. словно не участвуя-- (anāviśya iva), то (tatra) (его) воспринимаемость (vedyatā) действительно (khalu) отличается (anyā). (Однако) воспринимаемость (vedyatā) того, кто познаёт (тот определённый объект) (vidatas), как бы проникая (āviśya iva), как бы погружаясь (nimajjya iva), как бы раскрывая/разворачивая (vikāsya iva) и (ca) (как бы) возбуждаясь (vighūrṇya), (является) другой --т.e. его воспринимаемость отлична от того, кто остаётся бесстрастным, с неполностью активными чувствами и не участвует-- (anyā eva). Различие (bhedaḥ) здесь (atra) соразмерно уровню действенности --т.е. оно связано с уровнем действенности соответствующих воспринимающих-- (artha-kriyā-ucitaḥ)||160-161||
Строфы 162 - 172
अन्यशक्तितिरोभावे कस्याश्चित्सुस्फुटोदये।
भेदान्तरमपि ज्ञेयं वीणावादकदृष्टिवत्॥१६२॥
Anyaśaktitirobhāve kasyāścitsusphuṭodaye|
Bhedāntaramapi jñeyaṁ vīṇāvādakadṛṣṭivat||162||
Ещё (api) одно разделение (bheda-antaram) становится воспринимаемым (jñeyam) при совершенно чётком проявлении (su-sphuṭa-udaye) некой (силы) (kasyāścid), когда происходит исчезновение другой силы (anya-śakti-tirobhāve), подобно (случаю со) зрением (в присутствии) играющего на vīṇā (vīṇā-vādaka-dṛṣṭi-vat)||162||
तिरोभावोद्भवौ शक्तेः स्वशक्त्यन्तरतोऽन्यतः।
चेत्यमानादचेत्याद्वा तन्वाते बहुभेदताम्॥१६३॥
Tirobhāvodbhavau śakteḥ svaśaktyantarato'nyataḥ|
Cetyamānādacetyādvā tanvāte bahubhedatām||163||
Исчезновение/сокрытие и порождение/возникновение (tirobhāva-udbhavau) силы (в чувствах) (śakteḥ) (происходят) внутри собственной силы --т.e. они заключены в этой самой силе чувств-- (sva-śakti-antaratas), (или они могут быть вызваны) другой осознанной или неосознанной (причиной) (anyatas... cetyamānāt acetyāt vā). (В результате,) они порождают (tanvāte) множество разделений (bahu-bhedatām)||163||
एवमेतद्धरादीनां तत्त्वानां यावती दशा।
काचिदस्ति घटाख्यापि तत्र सन्दर्शिता भिदः॥१६४॥
Evametaddharādīnāṁ tattvānāṁ yāvatī daśā|
Kācidasti ghaṭākhyāpi tatra sandarśitā bhidaḥ||164||
Таким образом (evam), существует (asti) некое (kācid) состояние (daśā), обладающее определённой протяжённостью (yāvatī) —которое также именуется сосудом (ghaṭa-ākhyā api)— категорий (tattvānām), начиная с элемента земли в нём --в сосуде-- (etad-dharā-ādīnām). Различения/различия (bhidaḥ) были показаны (sandarśitāḥ) применительно к этому (tatra)||164||
अत्रापि वेद्यता नाम तादात्म्यं वेदकैः सह।
ततः सकलवेद्योऽसौ घटः सकल एव हि॥१६५॥
यावच्छिवैकवेद्योऽसौ शिव एवावभासते।
तावदेकशरीरो हि बोधो भात्येव यावता॥१६६॥
Atrāpi vedyatā nāma tādātmyaṁ vedakaiḥ saha|
Tataḥ sakalavedyo'sau ghaṭaḥ sakala eva hi||165||
Yāvacchivaikavedyo'sau śiva evāvabhāsate|
Tāvadekaśarīro hi bodho bhātyeva yāvatā||166||
Здесь (atra) также (api), то, что называется воспринимаемостью (vedyatā nāma), (находится) в единстве --надуманный санскрит здесь-- (tādātmyam) с познающими (vedakaiḥ saha) --теперь, если 'nāma' означает 'действительно, несомненно', тогда перевод мог бы быть таким: "Здесь также воспринимаемость (является), действительно/несомненно, единством/тождеством с познающими", в этом случае санскритское предложение не выглядит натянутым, как ранее, но смысл кажется странным (когда 'nāma' означает 'что называется')--. По этой причине (tatas), этот (asau) сосуд (ghaṭaḥ), который воспринимаем для Sakala (sakala-vedyaḥ), действительно (hi) (является) самим Sakala (sakalaḥ eva). Пока (yāvat) это (познаваемое) (asau) воспринимаемо лишь для Śiva (śiva-eka-vedyaḥ), до тех пор (tāvat) Сам Śiva (śivaḥ eva) проявляет (его) (avabhāsate). Что (касается) (yāvatā) Сознания (bodhaḥ), Оно проявляется (bhāti eva) как имеющее единое Тело (eka-śarīraḥ hi)||165-166||
अधुनात्र समस्तस्य धरातत्त्वस्य दर्श्यते।
सामस्त्य एवाभिहितं पाञ्चदश्यं पुरोदितम्॥१६७॥
धरातत्त्वाविभेदेन यः प्रकाशः प्रकाशते।
स एव शिवनाथोऽत्र पृथिवी ब्रह्म तन्मतम्॥१६८॥
धरातत्त्वगताः सिद्धीर्वितरीतुं समुद्यतान्।
प्रेरयन्ति शिवेच्छातो ये ते मन्त्रमहेश्वराः॥१६९॥
Adhunātra samastasya dharātattvasya darśyate|
Sāmastya evābhihitaṁ pāñcadaśyaṁ puroditam||167||
Dharātattvāvibhedena yaḥ prakāśaḥ prakāśate|
Sa eva śivanātho'tra pṛthivī brahma tanmatam||168||
Dharātattvagatāḥ siddhīrvitarītuṁ samudyatān|
Prerayanti śivecchāto ye te mantramaheśvarāḥ||169||
Сейчас (adhunā) здесь (atra) показывается/доказывается/демонстрируется (darśyate) пятнадцатикратное состояние (pāñcadaśyam), именуемое (abhihitam) 'совокупностью' --предполагая 'sāmastyam'-- (sāmastyaḥ eva), о котором упоминалось ранее (purā uditam), в случае категории земли в целом (samastasya dharā-tattvasya). Свет (prakāśaḥ... saḥ eva), который (yaḥ) сияет (prakāśate) в единстве с категорией земли (dharā-tattva-avibhedena), (является) Господом Śiva (śiva-nāthaḥ). Здесь (atra) Brahma (brahma tad) рассматривается в качестве (matam) элемента земли (pṛthivī). Великие владыки Мантры (te mantra-mahā-īśvarāḥ) (являются) теми, кто (ye), по Воле Śiva (śiva-icchātas), побуждают (prerayanti) всех, кто готов (samudyatān) пересечь/выйти за пределы (vitarītum) siddhi-s, или достижений/совершенств (siddhīḥ), находящихся в категории земли (dharā-tattva-gatāḥ)||167-169||
प्रेर्यमाणास्तु मन्त्रेशा मन्त्रास्तद्वाचकाः स्फुटम्।
धरातत्त्वगतं योगमभ्यस्य शिवविद्यया॥१७०॥
न तु पाशवसाङ्ख्यीयवैष्णवादिद्वितादृशा।
अप्राप्तध्रुवधामानो विज्ञानाकलताजुषः॥१७१॥
तावत्तत्त्वोपभोगेन ये कल्पान्ते लयं गताः।
सौषुप्तावस्थयोपेतास्तेऽत्र प्रलयकेवलाः॥१७२॥
Preryamāṇāstu mantreśā mantrāstadvācakāḥ sphuṭam|
Dharātattvagataṁ yogamabhyasya śivavidyayā||170||
Na tu pāśavasāṅkhyīyavaiṣṇavādidvitādṛśā|
Aprāptadhruvadhāmāno vijñānākalatājuṣaḥ||171||
Tāvattattvopabhogena ye kalpānte layaṁ gatāḥ|
Sauṣuptāvasthayopetāste'tra pralayakevalāḥ||172||
Владыки Мантры (mantra-īśāḥ), побуждаемые (великими владыками Мантры) (preryamāṇāḥ tu), (и) Мантры (mantrāḥ), очевидно (sphuṭam), обозначают их (tad-vācakāḥ). Практикуя (abhyasya) Йогу (yogam), (связанную) с категорией земли (dharā-tattva-gatam) посредством Знания Śiva (śiva-vidyayā), и не (na tu) в соответствии с двойственной точкой зрения paśu-s --существ в рабстве--, последователей Sāṅkhya, Viṣṇu и т.д. (pāśava-sāṅkhyīya-vaiṣṇava-ādi-dvitā-dṛśā), те, кто пребывает в состоянии Vijñānākala (vijñāna-akalatā-juṣaḥ), не достигают Устойчивого Состояния (Śiva) (aprāpta-dhruva-dhāmānaḥ). Здесь (atra) Pralayakevala-s/Pralayākala-s (pralaya-kevalāḥ) (являются) теми, кто (ye), в определённой степени (tāvat) насладившись категорией --земли-- (tattva-upabhogena), растворяются (layam gatāḥ) в конце Кальпы (kalpa-ante) (и остаются) наделёнными (upetāḥ) состоянием глубокого сна (sauṣupta-avasthayā)||170-172||
Строфы 173 - 181
सौषुप्ते तत्त्वलीनत्वं स्फुटमेव हि लक्ष्यते।
अन्यथा नियतस्वप्नसन्दृष्टिर्जायते कुतः॥१७३॥
Sauṣupte tattvalīnatvaṁ sphuṭameva hi lakṣyate|
Anyathā niyatasvapnasandṛṣṭirjāyate kutaḥ||173||
Растворение категорий (tattva-līnatvam) в глубоком сне (sauṣupte) ощущается отчётливо (sphuṭam eva hi lakṣyate). Иначе (anyathā) откуда (kutas) возникает постоянное полное видение во снах (niyata-svapna-sandṛṣṭiḥ jāyate)?||173||
सौषुप्तमपि चित्रं च स्वच्छास्वच्छादि भासते।
अस्वाप्सं सुखमित्यादिस्मृतिवैचित्र्यदर्शनात्॥१७४॥
Sauṣuptamapi citraṁ ca svacchāsvacchādi bhāsate|
Asvāpsaṁ sukhamityādismṛtivaicitryadarśanāt||174||
Глубокий сон (sauṣuptam) также (api) становится очевидным/проявленным (bhāsate) по-разному (citram ca): ясно, неясно и т.д. (svaccha-asvaccha-ādi). (Это очевидно из) наблюдения за различными воспоминаниями, как например: "Я спал хорошо" и т.д. (asvāpsam sukham iti-ādi-smṛti-vaicitrya-darśanāt)||174||
यदैव स क्षणं सूक्ष्मं निद्रायैव प्रबुद्ध्यते।
तदैव स्मृतिरेषेति नार्थजज्ञानजा स्मृतिः॥१७५॥
Yadaiva sa kṣaṇaṁ sūkṣmaṁ nidrāyaiva prabuddhyate|
Tadaiva smṛtireṣeti nārthajajñānajā smṛtiḥ||175||
Тонкий (sūkṣmam) момент (kṣaṇam), когда (yadā eva) он (saḥ) пробуждается (prabuddhyate) ото сна --предполагая 'nidrāt'-- (nidrāya eva), именно в это время (tadā eva) (и появляется) воспоминание (smṛtiḥ). Таким образом (iti), это (воспоминание) (eṣā) не является (na) воспоминанием (smṛtiḥ), которое является результатом знания, порождённого объектом (artha-ja-jñāna-jā)||175||
तेन मूढैर्यदुच्येत प्रबुद्धस्यान्तरान्तरा।
तूलिकादिसुखस्पर्शस्मृतिरेषेति तत्कुतः॥१७६॥
Tena mūḍhairyaducyeta prabuddhasyāntarāntarā|
Tūlikādisukhasparśasmṛtireṣeti tatkutaḥ||176||
Следовательно (tena), то, что (yad) сказали бы (ucyeta) глупцы --букв. те, кто находится под властью Moha, или Māyā-- (mūḍhaiḥ) --в общем, "что сказали бы дураки"-- относительно пробудившегося (ото сна) (prabhuddhasya), (сводилось бы к тому, что он испытывает) это (eṣā) воспоминание, (основанное на) последовательности (ощущений, таких как) приятное прикосновение матраса, наполненного хлопком и т.д. (antara-antarā... tūlikā-ādi-sukha-sparśa-smṛtiḥ... iti). Откуда это взялось (tad kutas)?||176||
मायाकर्मसमुल्लाससम्मिश्रितमलाबिलाः।
धराधिरोहिणो ज्ञेयाः सकला इह पुद्गलाः॥१७७॥
Māyākarmasamullāsasammiśritamalābilāḥ|
Dharādhirohiṇo jñeyāḥ sakalā iha pudgalāḥ||177||
Индивидуальные души (pudgalāḥ), омрачённые mala --Āṇavamala--, смешанной с чрезмерным блеском Māyīyamala и Kārmamala (māyā-karma-samullāsa-sammiśrita-mala-ābilāḥ), (и) укреплённые в категории земли (dharā-adhirohiṇaḥ), должны быть узнаны (jñeyāḥ) здесь (iha) как Sakala-s (sakalāḥ)||177||
अस्यैव सप्तकस्य स्वस्वव्यापारप्रकल्पने।
प्रक्षोभो यस्तदेवोक्तं शक्तीनां सप्तकं स्फुटम्॥१७८॥
शिवो ह्यच्युतचिद्रूपस्तिस्रस्तच्छक्तयस्तु याः।
ताः स्वातन्त्र्यवशोपात्तग्रहीतृग्राह्यरूपिकाः॥१७९॥
त्रिधा मन्त्रावसानाः स्युरुदासीना इव स्थिताः।
ग्राह्याकारोपरागात्तु ग्रहीत्राकारतावशात्॥१८०॥
सकलान्तास्तु तास्तिस्र इच्छाज्ञानक्रिया मताः।
सप्तधेत्थं प्रमातृत्वं तत्क्षोभो मानता तथा॥१८१॥
Asyaiva saptakasya svasvavyāpāraprakalpane|
Prakṣobho yastadevoktaṁ śaktīnāṁ saptakaṁ sphuṭam||178||
Śivo hyacyutacidrūpastisrastacchaktayastu yāḥ|
Tāḥ svātantryavaśopāttagrahītṛgrāhyarūpikāḥ||179||
Tridhā mantrāvasānāḥ syurudāsīnā iva sthitāḥ|
Grāhyākāroparāgāttu grahītrākāratāvaśāt||180||
Sakalāntāstu tāstisra icchājñānakriyā matāḥ|
Saptadhetthaṁ pramātṛtvaṁ tatkṣobho mānatā tathā||181||
Группа из семи (tad eva... saptakam) сил (śaktīnām), как ясно сказано, является (uktam... sphuṭam) возбуждением (prakṣobhaḥ yaḥ) этой группы из семи (познающих) (asya eva saptakasya), когда они заняты каждой из своих функций (sva-sva-vyāpāra-prakalpane). Śiva (śivaḥ) (есть), несомненно (hi), Вечная Природа Сознания (acyuta-cit-rūpaḥ). Те (tāḥ) три (tisras) Силы, принадлежащие Ему (tad-śaktayaḥ tu yāḥ), приняли форму воспринимающего/познающего и воспринимаемого/познаваемого по Воле Абсолютной Свободы (Śiva) (svātantrya-vaśa-upātta-grahītṛ-grāhya-rūpikāḥ). Благодаря влиянию (их) формы как воспринимающего/познающего (grahītṛ-ākāratā-vaśāt), они являются (syuḥ) тремя (чистыми познающими), заканчивая познающим Мантрой --а именно, Mantramaheśvara, Mantreśvara и Mantra-- (tridhā mantra-avasānāḥ), (и) остаются (sthitāḥ) как бы (iva) индифферентными (udāsīnāḥ). Но (tu) через окрашивание формы познаваемого (grāhya-ākāra-uparāgāt), они (tāḥ) считаются (matāḥ) тремя (Силами) Воли, Знания и Действия (tisras icchā-jñāna-kriyāḥ) (и тремя нечистыми познающими), заканчивая познающим Sakala --а именно, Vijñānākala, Pralayākala и Sakala-- (sakala-antāḥ tu).
Таким образом (ittham), состояние бытия познающего --или также 'субъективности'-- (pramātṛtvam) (является) семикратным (saptadhā), а (tathā) его возбуждение (tad-kṣobhaḥ) (есть) состояние знания/средства познания (mānatā)||178-181||
Строфы 182 - 191
यत्तु ग्रहीतृतारूपसंवित्संस्पर्शवर्जितम्।
शुद्धं जडं तत्स्वरूपमित्थं विश्वं त्रिकात्मकम्॥१८२॥
Yattu grahītṛtārūpasaṁvitsaṁsparśavarjitam|
Śuddhaṁ jaḍaṁ tatsvarūpamitthaṁ viśvaṁ trikātmakam||182||
Та (tad) чистая (śuddham) (и) инертная (jaḍam) сущностная природа, или svarūpa (svarūpam) (есть то), что (yad tu) не имеет контакта с Сознанием, чья природа — это состояние бытия познающего/субъективность (grahītṛtā-rūpa-saṁvid-saṁsparśa-varjitam). Таким образом (ittham), вселенная (viśvam) состоит из триады (trika-ātmakam||182||
एवं जलाद्यपि वदेद्भेदैर्भिन्नं महामतिः।
अनया तु दिशा प्रायः सर्वभेदेषु विद्यते॥१८३॥
भेदो मन्त्रमहेशान्तेष्वेष पञ्चदशात्मकः।
तथापि स्फुटताभावात्सन्नप्येष न चर्चितः॥१८४॥
Evaṁ jalādyapi vadedbhedairbhinnaṁ mahāmatiḥ|
Anayā tu diśā prāyaḥ sarvabhedeṣu vidyate||183||
Bhedo mantramaheśānteṣveṣa pañcadaśātmakaḥ|
Tathāpi sphuṭatābhāvātsannapyeṣa na carcitaḥ||184||
Таким образом (evam), человек с великим пониманием (mahā-matiḥ) должен также говорить (api vadet) о категории воды и др. (jala-ādi), разделённых (bhinnam) делениями (bhedaiḥ).
Согласно этой точке зрения (anayā tu diśā), существует (vidyate) это (eṣaḥ) пятнадцатикратное (pañcadaśa-ātmakaḥ) разделение (bhedaḥ) практически во всех делениях (prāyas sarva-bhedeṣu), завершающихся в Mantramaheśvara --великими владыками Мантры-- (mantra-mahā-īśa-anteṣu). Тем не менее (tathā api), это (eṣaḥ) не (san api... na) обсуждается (carcitaḥ), поскольку не является очевидным (sphuṭatā-abhāvāt)||183-184||
एतच्च सूत्रितं धात्रा श्रीपूर्वे यद्ब्रवीति हि।
सव्यापाराधिपत्वेनेत्यादिना जाग्रदादिताम्॥१८५॥
अभिन्नेऽपि शिवेऽन्तःस्थसूक्ष्मबोधानुसारतः।
अधुना प्राणशक्तिस्थे तत्त्वजाले विविच्यते॥१८६॥
भेदोऽयं पाञ्चदश्यादिर्यथा श्रीशम्भुरादिशत्।
समस्तेऽर्थेऽत्र निर्ग्राह्ये तुटयः षोडश क्षणाः॥१८७॥
षट्त्रिंशदङ्गुले चारे सांशद्व्यङ्गुलकल्पिताः।
तत्राद्यः परमाद्वैतो निर्विभागरसात्मकः॥१८८॥
द्वितीयो ग्राहकोल्लासरूपः प्रतिविभाव्यते।
अन्त्यस्तु ग्राह्यतादात्म्यात्स्वरूपीभावमागतः॥१८९॥
प्रविभाव्यो न हि पृथगुपान्त्यो ग्राहकः क्षणः।
तृतीयं क्षणमारभ्य क्षणषट्कं तु यत्स्थितम्॥१९०॥
तन्निर्विकल्पं प्रोद्गच्छद्विकल्पाच्छादनात्मकम्।
तदेव शिवरूपं हि परशक्त्यात्मकं विदुः॥१९१॥
Etacca sūtritaṁ dhātrā śrīpūrve yadbravīti hi|
Savyāpārādhipatvenetyādinā jāgradāditām||185||
Abhinne'pi śive'ntaḥsthasūkṣmabodhānusārataḥ|
Adhunā prāṇaśaktisthe tattvajāle vivicyate||186||
Bhedo'yaṁ pāñcadaśyādiryathā śrīśambhurādiśat|
Samaste'rthe'tra nirgrāhye tuṭayaḥ ṣoḍaśa kṣaṇāḥ||187||
Ṣaṭtriṁśadaṅgule cāre sāṁśadvyaṅgulakalpitāḥ|
Tatrādyaḥ paramādvaito nirvibhāgarasātmakaḥ||188||
Dvitīyo grāhakollāsarūpaḥ prativibhāvyate|
Antyastu grāhyatādātmyātsvarūpībhāvamāgataḥ||189||
Pravibhāvyo na hi pṛthagupāntyo grāhakaḥ kṣaṇaḥ|
Tṛtīyaṁ kṣaṇamārabhya kṣaṇaṣaṭkaṁ tu yatsthitam||190||
Tannirvikalpaṁ prodgacchadvikalpācchādanātmakam|
Tadeva śivarūpaṁ hi paraśaktyātmakaṁ viduḥ||191||
И (ca) это (etad) было заявлено в одном афоризме (sūtritam) Творцом --Śiva-- (dhātrā). (Вот) что (yad) Он говорит (bravīti hi) в почитаемом Mālinīvijayottaratantra (śrī-pūrve): "Хотя Śiva не разделён (abhinne api śive), (Он становится пятикратным) из-за (разделений) Kriyāśakti и Jñānaśakti --букв. владык, вовлечённых во (все) действия, или в Turya-- и пр. (sa-vyāpāra-adhipatvena iti-ādinā). (А также Он принимает формы) бодрствования и т.д. --даже будучи неразделённым-- (jāgrat-āditām), согласно тонкому Сознанию, пребывающему внутри (Него) (antaḥstha-sūkṣma-bodha-anusāratas)".
Сейчас (adhunā) это (ayam) разделение (bhedaḥ) на пятнадцать и т.д. (pāñcadaśya-ādiḥ) исследуется (vivicyate) в сети категорий (tattva-jāle), пребывающих в prāṇaśakti --букв. силе жизненной энергии-- (prāṇa-śakti-sthe), как например (yathā), учил (ādiśat) почтенный Śambhunātha --Kulaguru Абхинавагупты-- (śrī-śambhuḥ).
Шестнадцать (ṣoḍaśa) tuṭi-s --два с четвертью пальца в ширину... расстояние, покрываемое дыханием в один tuṭi (0.125 секунды, т.e. 1/8 секунды)-- (tuṭayaḥ) (— это шестнадцать) моментов (kṣaṇāḥ) во всех воспринимаемых познаваемых --объектах-- здесь (samaste arthe atra nirgrāhye). Предполагается, что (каждая tuṭi занимает) два с четвертью пальца (sa-aṁśa-dvi-aṅgula-kalpitāḥ) в движении (дыхания) --это относится к вдоху и выдоху-- (cāre), которое (занимает) тридцать шесть пальцев (ṣaṭtriṁśat-aṅgule) --в общем, 36 пальцев на вдох и 36 пальцев на выдох; а 36 пальцев равняются 2 секундам; поскольку 1 tuṭi составляет 1/8 секунды, получается 16 tuṭi-s в 36 пальцах, т.e. 32 tuṭi-s на вдохе и выдохе, что равносильно 4 секундам--.
Там (tatra) первый (kṣaṇa, или момент восприятия) (ādyaḥ) (является) в высшей степени недвойственным (parama-advaitaḥ) (и) состоит из неразделённого Восхищения (Сознания) (nirvibhāga-rasa-ātmakaḥ). Второй (dvitīyaḥ) считается как (prativibhāvyate) имеющий форму Великолепия/Величия Субъекта/Познающего (grāhaka-ullāsa-rūpaḥ). Но (tu) последний (момент восприятия) (antyaḥ) предполагает состояние svarūpa, или сущностной природы (svarūpī-bhāvam āgataḥ) благодаря отождествлению с познаваемым (grāhya-tādātmyāt). Предпоследний (upāntyaḥ) момент (kṣaṇaḥ) (относится к) познающему (grāhakaḥ) (и) не различим (pravibhāvyaḥ na hi) отдельно (pṛthak).
Начиная с (ārabhya) третьего (tṛtīyam) момента (kṣaṇam), группа из шести моментов --это относится к Mantramaheśvara, Mantreśvara, Mantra и их соответствующим śakti-s, или силам-- (kṣaṇa-ṣaṭkam) —которая (tu yad... tad) пребывает (sthitam) в Nirvikalpa --а именно, в состоянии, лишённом vikalpa-s, или мыслей-- (nirvikalpam)— выступает (prodgacchat) как состоящая из сокрытия vikalpa-s --мыслей-- (vikalpa-ācchādana-ātmakam).
(Мудрые) знали --Совершенное время указывает здесь на отдалённое прошлое-- (viduḥ), что это --т.e. вышеупомянутая группа из шести моментов-- (tad eva) является природой Śiva (śiva-rūpam hi), состоящей из Высшей Śakti, или Силы (para-śakti-ātmakam)||185-191||
Строфы 192 - 200
द्वितीयं मध्यमं षट्कं परापरपदात्मकम्।
विकल्परूढिरप्येषा क्रमात्प्रस्फुटतां गता॥१९२॥
Dvitīyaṁ madhyamaṁ ṣaṭkaṁ parāparapadātmakam|
Vikalparūḍhirapyeṣā kramātprasphuṭatāṁ gatā||192||
Вторая (dvitīyam) группа из шести (моментов) (ṣaṭkam) (является) промежуточной (madhyamam) (и) состоит из состояния Parāpara (para-apara-pada-ātmakam). (В ней) это (eṣā) развитие vikalpa-s, или мыслей (vikalpa-rūḍhiḥ api) постепенно стновится очевидным (kramāt prasphuṭatām gatā)||192||
षट्केऽत्र प्रथमे देव्यस्तिस्रः प्रोन्मेषवृत्तिताम्।
निमेषवृत्तितां चाशु स्पृशन्त्यः षट्कतां गताः॥१९३॥
Ṣaṭke'tra prathame devyastisraḥ pronmeṣavṛttitām|
Nimeṣavṛttitāṁ cāśu spṛśantyaḥ ṣaṭkatāṁ gatāḥ||193||
Здесь (atra), в отношении первой группы из шести (моментов) (ṣaṭke... prathame), три (tisras) Богини (devyaḥ) быстро (āśu) касаются (spṛśantyaḥ) состояния расширения --открытия глаз-- (pronmeṣa-vṛttitām) и (ca) состояния закрытия --закрытия глаз-- (nimeṣa-vṛttitām) (и) становятся группой из шести (ṣaṭkatām gatāḥ)||193||
एवं द्वितीयषट्केऽपि किन्त्वत्र ग्राह्यवर्त्मना।
उपरागपदं प्राप्य परापरतया स्थिताः॥१९४॥
आद्येऽत्र षट्के ता देव्यः स्वातन्त्र्योल्लासमात्रतः।
जिघृक्षितेऽप्युपाधौ स्युः पररूपादविच्युताः॥१९५॥
Evaṁ dvitīyaṣaṭke'pi kintvatra grāhyavartmanā|
Uparāgapadaṁ prāpya parāparatayā sthitāḥ||194||
Ādye'tra ṣaṭke tā devyaḥ svātantryollāsamātrataḥ|
Jighṛkṣite'pyupādhau syuḥ pararūpādavicyutāḥ||195||
Во второй группе из шести (моментов) (dvitīya-ṣaṭke) происходит аналогично (evam... api), однако (kintu) здесь (atra) через (следование) пути объективности (grāhya-vartmanā). Достигнув (prāpya) состояния акта окрашивания --т.e. на этом этапе Богини окрашиваются познаваемым; я здесь очень буквален-- (uparāga-padam), (эти Богини) пребывают (sthitāḥ) как Parāparā (para-aparatayā). Здесь (atra), в первой группе из шести (моментов) (ādye... ṣaṭke), эти (tāḥ) Богини (devyaḥ) не отступают от своей природы Parā (syuḥ para-rūpāt avicyutāḥ) только благодаря Великолепию Абсолютной Свободы (Śiva) (svātantrya-ullāsa-mātrataḥ), даже если ограничивающий фактор --в этом случае объективность-- стремится быть захваченным (теми Богинями) (jighṛkṣite api upādhau)||194-195||
अस्ति चातिशयः कश्चित्तासामप्युत्तरोत्तरम्।
यो विवेकधनैर्धीरैः स्फुटीकृत्यापि दर्श्यते॥१९६॥
केचित्त्वेकां तुटिं ग्राह्ये चैकामपि ग्रहीतरि।
तादात्म्येन विनिक्षिप्य सप्तकं सप्तकं विदुः॥१९७॥
Asti cātiśayaḥ kaścittāsāmapyuttarottaram|
Yo vivekadhanairdhīraiḥ sphuṭīkṛtyāpi darśyate||196||
Kecittvekāṁ tuṭiṁ grāhye caikāmapi grahītari|
Tādātmyena vinikṣipya saptakaṁ saptakaṁ viduḥ||197||
Существует (asti ca) определённое (kaścid) превосходство (atiśayaḥ) тех (Богинь) (tāsām) в постоянной последовательности (uttara-uttaram), которое --т.e. превосходство-- (yaḥ) было ясно показано (sphuṭī-kṛtyā api darśyate) мудрым, обладающим сокровищем различения (viveka-dhanair dhīraiḥ).
Но (tu) некто (kecid), поместив (vinikṣipya) одну (ekām) tuṭi (tuṭim) в объекте --т.e. шестнадцатую tuṭi в svarūpa, или сущностную природу-- (grāhye) и (ca) также (api) одну (tuṭi) (ekām) в субъекте --а именно, пятнадцатую tuṭi-- (grahītari), в единстве (tādātmyena), познал, что (viduḥ) (оставшиеся четырнадцать tuṭi-s следует разделить) на две группы по семь (saptakam saptakam)||196-197||
तदस्यां सूक्ष्मसंवित्तौ कलनाय समुद्यताः।
संवेदयन्ते यद्रूपं तत्र किं वाग्विकत्थनैः॥१९८॥
Tadasyāṁ sūkṣmasaṁvittau kalanāya samudyatāḥ|
Saṁvedayante yadrūpaṁ tatra kiṁ vāgvikatthanaiḥ||198||
Следовательно (tad), те, кто готовы (samudyatāḥ) к постижению (таких стадий) (kalanāya) в этом тонком Сознании (asyām sūkṣma-saṁvittau), воспринимают (saṁvedayante) его форму/природу (yad rūpam). В таком случае (tatra), какой смысл в хвастливых речах (kim vāk-vikatthanaiḥ)?||198||
एवं धरादिमूलान्तं प्रक्रिया प्राणगामिनी।
गुरुपर्वक्रमात्प्रोक्ता भेदे पञ्चदशात्मके॥१९९॥
Evaṁ dharādimūlāntaṁ prakriyā prāṇagāminī|
Guruparvakramātproktā bhede pañcadaśātmake||199||
Таким образом (evam), касательно пятнадцати разделений (bhede pañcadaśa-ātmake) от элемента земли --категории 36-- вплоть до Mūlaprakṛti --Корневой Prakṛti, категории 13-- (dharā-ādi-mūla-antam), творение (prakriyā), движущееся в жизненной энергии (prāṇa-gāminī), было упомянуто (proktā) в соответствии с последовательностью разделений Guru-s (guru-parva-kramāt)||199||
क्रमात्तु भेदन्यूनत्वे न्यूनता स्यात्तुटिष्वपि।
तस्यां ह्रासो विकल्पस्य स्फुटता चाविकल्पिनः॥२००॥
Kramāttu bhedanyūnatve nyūnatā syāttuṭiṣvapi|
Tasyāṁ hrāso vikalpasya sphuṭatā cāvikalpinaḥ||200||
Поскольку разделения постепенно уменьшаются (kramāt tu bheda-nyūnatve), происходит (syāt) также (api) уменьшение (nyūnatā) касательно tuṭi-s (tuṭiṣu).
Когда это происходит --т.e. когда случается это уменьшение в отношении tuṭi-s-- (tasyām), (наблюдается) сокращение (hrāsaḥ) vikalpa-s, или мыслей (vikalpasya) и (and) отчётливости (sphuṭatā) (Сознания), свободного от vikalpa-s (avikalpinaḥ)||200||
Строфы 201 - 211
यथा हि चिरदुःखार्तः पश्चादात्तसुखस्थितिः।
विस्मरत्येव तद्दुःखं सुखविश्रान्तिवर्त्मना॥२०१॥
तथा गतविकल्पेऽपि रूढाः संवेदने जनाः।
विकल्पविश्रान्तिबलात्तां सत्तां नाभिमन्वते॥२०२॥
Yathā hi ciraduḥkhārtaḥ paścādāttasukhasthitiḥ|
Vismaratyeva tadduḥkhaṁ sukhaviśrāntivartmanā||201||
Tathā gatavikalpe'pi rūḍhāḥ saṁvedane janāḥ|
Vikalpaviśrāntibalāttāṁ sattāṁ nābhimanvate||202||
Подобно тому, как (yathā hi) человек, которого долгое время мучили страдания (cira-duḥkhārtaḥ), (и) который впоследствии обрёл счастье (вновь) (paścāt ātta-sukha-sthitiḥ), забывает (vismarati eva) ту боль (tad-duḥkham) из-за комфортного покоя, (который он испытывает сейчас) (sukha-viśrānti-vartmanā), так же и (tathā) люди (janāḥ), утвердившиеся (rūḍhāḥ) в Сознании (saṁvedane), где отсутствуют vikalpa-s, или мысли (gata-vikalpe api), (даже) не думают (na abhimanvate) о (своём собственном) существовании (tām sattām) в силу успокоения vikalpa-s (vikalpa-viśrānti-balāt)||201-202||
विकल्पनिर्ह्रासवशेन याति विकल्पवन्ध्या परमार्थसत्या।
संवित्स्वरूपप्रकटत्वमित्थं तत्रावधाने यततां सुबुद्धिः॥२०३॥
Vikalpanirhrāsavaśena yāti vikalpavandhyā paramārthasatyā|
Saṁvitsvarūpaprakaṭatvamitthaṁ tatrāvadhāne yatatāṁ subuddhiḥ||203||
Истина, (именуемая) Высшей Реальностью --букв. Настоящая Истина-- (parama-artha-satyā), лишенная vikalpa-s, или мыслей (vikalpa-vandhyā), становится чистым проявлением сущностной природы Сознания (yāti... saṁvid-svarūpa-prakaṭatvam) в силу ослабления vikalpa-s (vikalpa-nirhrāsa-vaśena). Таким образом (ittham), мудрый человек (subuddhiḥ) становится сдержанным (yatatām) в отношении внимания (avadhāne) к этому (tatra) --т.е. направляет внимание на это--||203||
ग्राह्यग्राहकसंवित्तौ सम्बन्धे सावधानता।
इयं सा तत्र तत्रोक्ता सर्वकामदुघा यतः॥२०४॥
Grāhyagrāhakasaṁvittau sambandhe sāvadhānatā|
Iyaṁ sā tatra tatroktā sarvakāmadughā yataḥ||204||
Именно это (iyam sā) внимание (sāvadhānatā) к отношению (sambandhe) между восприятием познаваемого и познающим (grāhya-grāhaka-saṁvittau) упоминается (uktā) в различных местах (tatra tatra), потому что (yatas) оно — как корова, которая удовлетворяет все желания (sarva-kāma-dughā)||204||
एवं द्वयं द्वयं यावन्न्यूनीभवति भेदगम्।
तावत्तुटिद्वयं याति न्यूनतां क्रमशः स्फुटम्॥२०५॥
Evaṁ dvayaṁ dvayaṁ yāvannyūnībhavati bhedagam|
Tāvattuṭidvayaṁ yāti nyūnatāṁ kramaśaḥ sphuṭam||205||
Пока (tāvat) (число) tuṭi-s, в последовательности, очевидно не уменьшится на два (tuṭi-dvayam yāti nyūnatām kramaśas sphuṭam), до тех пор (yāvat) (число) разделений (bheda-gam) не уменьшится (nyūnī-bhavati) на две группы по два --т.e. на четыре-- (dvayam dvayam) таким способом (evam)||205||
अत एव शिवावेशो द्वितुटिः परिगीयते।
एका तु सा तुटिस्तत्र पूर्णा शुद्धैव केवलम्॥२०६॥
द्वितीया शक्तिरूपैव सर्वज्ञानक्रियात्मिका।
तस्यामवहितो योगी किं न वेत्ति करोति वा॥२०७॥
तथा चोक्तं कल्लटेन श्रीमता तुटिपातगः।
लाभः सर्वज्ञकर्तृत्वे तुटेः पातोऽपरा तुटिः॥२०८॥
Ata eva śivāveśo dvituṭiḥ parigīyate|
Ekā tu sā tuṭistatra pūrṇā śuddhaiva kevalam||206||
Dvitīyā śaktirūpaiva sarvajñānakriyātmikā|
Tasyāmavahito yogī kiṁ na vetti karoti vā||207||
Tathā coktaṁ kallaṭena śrīmatā tuṭipātagaḥ|
Lābhaḥ sarvajñakartṛtve tuṭeḥ pāto'parā tuṭiḥ||208||
По этой самой причине (atas eva), проникновение в Śiva --т.e. погружение в Него-- (śiva-āveśaḥ) провозглашается (parigīyate) занимающим две tuṭi-s (dvituṭiḥ).
Но (tu) там (tatra), первая --предполагая 'prathamā' или 'ādyā'-- (ekā) tuṭi (tuṭiḥ) является только полной (и) чистой (pūrṇā śuddhā eva kevalam). Вторая (dvitīyā) есть Śakti (śakti-rūpā eva), состоящая из всего знания и действия (sarva-jñāna-kriyā-ātmikā).
Чего (kim) не (na) знает (vetti) или (vā) (не) делает (karoti) yogī (yogī), внимательный (avahitaḥ) к ней --т.е. ко второй tuṭi, которая есть Śakti-- (tasyām)?
Также было сказано (ca uktam) прославленным Kallaṭa (kallaṭena śrīmatā) так (tathā): "Обретение (lābhaḥ) всезнания и всемогущества (sarva-jña-kartṛtve) заключается в преодолении (первой) tuṭi (tuṭi-pāta-gaḥ)". Преодоление (pātaḥ) (первой) tuṭi (tuṭeḥ) (подразумевает) последующую (aparā) tuṭi (tuṭiḥ) --т.e. вторую--||206-208||
आद्यायां तु तुटौ सर्वं सर्वतः पूर्णमेकताम्।
गतं किं तत्र वेद्यं वा कार्यं वा व्यपदेशभाक्॥२०९॥
Ādyāyāṁ tu tuṭau sarvaṁ sarvataḥ pūrṇamekatām|
Gataṁ kiṁ tatra vedyaṁ vā kāryaṁ vā vyapadeśabhāk||209||
В первой tuṭi (ādyāyām tu tuṭau) всё (sarvam) становится полностью единым (sarvatas... ekatām... gatam) (и) полным (pūrṇam). Какое (kim) познаваемое (vedyam) или (vā... vā) действие (kāryam) имеет имя (vyapadeśa-bhāk) там (tatra)?||209||
अतो भेदसमुल्लासकलां प्राथमिकीं बुधाः।
चिन्वन्ति प्रतिभां देवीं सर्वज्ञत्वादिसिद्धये॥२१०॥
सैव शक्तिः शिवस्योक्ता तृतीयादितुटिष्वथ।
मन्त्राधिनाथतच्छक्तिमन्त्रेशाद्याः क्रमोदिताः॥२११॥
Ato bhedasamullāsakalāṁ prāthamikīṁ budhāḥ|
Cinvanti pratibhāṁ devīṁ sarvajñatvādisiddhaye||210||
Saiva śaktiḥ śivasyoktā tṛtīyādituṭiṣvatha|
Mantrādhināthatacchaktimantreśādyāḥ kramoditāḥ||211||
По этой причине (atas), мудрый (budhāḥ) созерцает (cinvanti) первую (prāthamikīm) силу чрезмерного блеска двойственности (bheda-samullāsa-kalām), т.e. Богиню (devīm) Pratibhā --букв. Интеллект, Понимание-- (pratibhām), ради достижения всезнания и т.д. (sarvajñatva-ādi-siddhaye). Её (sā eva) называют (uktā) Śakti (śaktiḥ), (принадлежащей) Śiva (śivasya). Затем (atha) в третьей tuṭi и т.д. (tṛtīya-ādi-tuṭiṣu) возникают последовательно (krama-uditāḥ) Mantramaheśvara-s и их śakti-s, или силы, Mantreśvara-s и т.д. (mantra-adhinātha-tad-śakti-mantra-īśa-ādyāḥ) ||210-211||
Строфы 212 - 222
तासु सन्दधतश्चित्तमवधानैकधर्मकम्।
तत्तत्सिद्धिसमावेशः स्वयमेवोपजायते॥२१२॥
Tāsu sandadhataścittamavadhānaikadharmakam|
Tattatsiddhisamāveśaḥ svayamevopajāyate||212||
В случае того, кто помещает (sandadhataḥ) (свой) ум (cittam) —наделённый исключительным качеством внимания (avadhāna-eka-dharmakam)— на те (tuṭi-s) (tāsu), само собой (svayam eva) возникает (upajāyate) погружение в различные siddhi-s, или сверхъестественные силы (tad-tad-siddhi-samāveśaḥ)||212||
अत एव यथा भेदबहुत्वं दूरता तथा।
संवित्तौ तुटिबाहुल्यादक्षार्थासन्निकर्षवत्॥२१३॥
Ata eva yathā bhedabahutvaṁ dūratā tathā|
Saṁvittau tuṭibāhulyādakṣārthāsannikarṣavat||213||
По этой самой причине (atas eva), подобно тому, как (yathā) расстояние (dūratā) состоит из множества разделений (bheda-bahutvam), так и (tathā) в отношении Сознания (saṁvittau) (существует дистанция между собой и фактическим опытом такого Сознания), из-за множества tuṭi-s (tuṭi-bāhulyāt), подобно расстоянию между чувствами и объектами (akṣa-artha-asannikarṣavat)||213||
यथा यथा हि न्यूनत्वं तुटीनां ह्रासतो भिदः।
तथा तथातिनैकट्यं संविदः स्याच्छिवावधि॥२१४॥
शिवतत्त्वमतः प्रोक्तमन्तिकं सर्वतोऽमुतः।
अत एव प्रयत्नोऽयं तत्प्रवेशे न विद्यते॥२१५॥
यथा यथा हि दूरत्वं यत्नयोगस्तथा तथा।
भावनाकरणादीनां शिवे निरवकाशताम्॥२१६॥
अत एव हि मन्यन्ते सम्प्रदायधना जनाः।
तथा हि दृश्यतां लोको घटादेर्वेदने यथा॥२१७॥
प्रयत्नवानिवाभाति तथा किं सुखवेदने।
आन्तरत्वमिदं प्राहुः संविन्नैकट्यशालिताम्॥२१८॥
तां च चिद्रूपतोन्मेषं बाह्यत्वं तन्निमेषताम्।
भविनां त्वन्तिकोऽप्येवं न भातीत्यतिदूरता॥२१९॥
Yathā yathā hi nyūnatvaṁ tuṭīnāṁ hrāsato bhidaḥ|
Tathā tathātinaikaṭyaṁ saṁvidaḥ syācchivāvadhi||214||
Śivatattvamataḥ proktamantikaṁ sarvato'mutaḥ|
Ata eva prayatno'yaṁ tatpraveśe na vidyate||215||
Yathā yathā hi dūratvaṁ yatnayogastathā tathā|
Bhāvanākaraṇādīnāṁ śive niravakāśatām||216||
Ata eva hi manyante sampradāyadhanā janāḥ|
Tathā hi dṛśyatāṁ loko ghaṭādervedane yathā||217||
Prayatnavānivābhāti tathā kiṁ sukhavedane|
Āntaratvamidaṁ prāhuḥ saṁvinnaikaṭyaśālitām||218||
Tāṁ ca cidrūpatonmeṣaṁ bāhyatvaṁ tannimeṣatām|
Bhavināṁ tvantiko'pyevaṁ na bhātītyatidūratā||219||
В той пропорции, в какой (yathā yathā) (происходит) сокращение (nyūnatvam) tuṭi-s (tuṭīnām) из-за уменьшения (hrāsatas) разделённости (bhidaḥ), в такой же степени (tathā tathā) имеет место (syāt) предельная близость (ati-naikaṭyam) Сознания (saṁvidaḥ) к Śiva (śiva-avadhi). По этой причине (atas), категория Śiva (śiva-tattvam) считается (proktam... amutas), в результате --букв. отсюда--, полностью (sarvatas) близкой (antikam).
Именно поэтому (atas eva) не требуется (na vidyate) усилий --букв. это усилие-- (prayatnaḥ ayam) для проникновения в Него (tad-praveśe). Какова (yathā yathā) дистанция (dūratvam), таково и (tathā tathā) приложение усилий (yatna-yogaḥ).
Поэтому (atas eva hi) люди (janāḥ), обладающие богатством устной традиции (sampradāyadhanāḥ), считают, что (manyante) созерцание, Karaṇa --один из методов Āṇavopāya-- и т.д. (bhāvanā-karaṇa-ādīnām) не имеют места (niravakāśatām) в Śiva (śive).
Например (tathā hi), в обычной жизни можно видеть --букв. пусть будет видна обычная жизнь!-- (dṛśyatām lokaḥ), (что) подобно тому, как (yathā) кажется, что кто-то прилагает усилия (prayatnavān iva ābhāti) для восприятия (vedane) горшка и пр. (ghaṭa-ādeḥ), также (tathā) (можно спросить:) "Какое (kim) (усилие прилагает кто-то другой), чтобы ощутить удовольствие (sukha-vedane)?"
(Утпаладева) сказал (prāhuḥ), (что) эта (idam) внутренняя часть (āntaratvam) (есть) раскрытие природы Сознания (cit-rūpatā-unmeṣam), (ведущее) к состоянию полной близости с Сознанием (saṁvid-naikaṭya-śālitām... tām ca), (в то время как) внешнее (bāhyatvam) (ведёт) к состоянию Его закрытия --т.e. к состоянию, где Сознание закрывается как цветок-- (tad-nimeṣatām).
Хотя (api) (Śiva), несомненно, близок (tu antikaḥ) к живым существам --также 'к тем, кто находится к Bhava, или Saṁsāra'-- (bhavinām), Он не проявляется (na bhāti) таким образом (evam). Отсюда (iti) (появляется это понятие кажущейся) удалённости (от Него) (ati-dūratā)||214-219||
दूरेऽपि ह्यन्तिकीभूते भानं स्यात्त्वत्र तत्कथम्।
न च बीजाङ्कुरलतादलपुष्पफलादिवत्॥२२०॥
क्रमिकेयं भवेत्संवित्सूतस्तत्र किलाङ्कुरः।
बीजाल्लता त्वङ्कुरान्नो बीजादिह सर्वतः॥२२१॥
संवित्तत्त्वं भासमानं परिपूर्णं हि सर्वतः।
सर्वस्य कारणं प्रोक्तं सर्वत्रैवोदितं यतः॥२२२॥
Dūre'pi hyantikībhūte bhānaṁ syāttvatra tatkatham|
Na ca bījāṅkuralatādalapuṣpaphalādivat||220||
Kramikeyaṁ bhavetsaṁvitsūtastatra kilāṅkuraḥ|
Bījāllatā tvaṅkurānno bījādiha sarvataḥ||221||
Saṁvittattvaṁ bhāsamānaṁ paripūrṇaṁ hi sarvataḥ|
Sarvasya kāraṇaṁ proktaṁ sarvatraivoditaṁ yataḥ||222||
Если даже (api) (что-то находится) далеко (dūre... hi), имеется (syāt) видимость (того) (bhānam), когда оно становится близким (antikī-bhūte). Но (tu) как (katham) это (проявляется) (tad) здесь (atra)? --а именно, как возможно существование понятия удалённости или близости в отношении Сознания, когда Оно является самой близкой Реальностью?--.
И (ca) это (iyam) Сознание (saṁvid) не является (na... bhavet) последовательным (kramikā) подобно семени, ростку, лиане, лепесткам, цветку, фрукту и пр. (bīja-aṅkura-latā-dala-puṣpa-phala-ādi-vat). Там (tatra) росток (aṅkuraḥ), безусловно, рождается (sūtaḥ... kila) из семени (bījāt), но (tu) лиана (latā) (рождается) из ростка (aṅkurāt), (а) не (no) из семени (bījāt). Здесь (iha) Принцип Сознания (saṁvid-tattvam) сияет (bhāsamānam) повсюду (sarvatas) как абсолютно (sarvatas) Полный/Совершенный (paripūrṇam hi).
Говорится, что (этот Принцип Сознания) является (proktam) причиной (kāraṇam) всего (sarvasya), потому что (yatas) (Он) пробуждён/активен (uditam) повсюду (sarvatra eva)||220-222||
Строфы 223 - 230
तत एव घटेऽप्येषा प्राणवृत्तिर्यदि स्फुरेत्।
विश्राम्येच्चाशु तत्रैव शिवबीजे लयं व्रजेत्॥२२३॥
Tata eva ghaṭe'pyeṣā prāṇavṛttiryadi sphuret|
Viśrāmyeccāśu tatraiva śivabīje layaṁ vrajet||223||
Именно по этой причине (tatas eva), если (yadi) этот (eṣā) режим жизненной энергии (prāṇa-vṛttiḥ) становится проявленным (sphuret) даже (api) в горшке (ghaṭe) и (ca) быстро (āśu) успокаивается (viśrāmyet) прямо там (tatra eva), (тогда) происходит растворение (layam vrajet) в Семени, (называемом) Śiva (śiva-bīje)||223||
न तु क्रमिकता काचिच्छिवात्मत्वे कदाचन।
अन्यन्मन्त्राधिनाथादि कारणं तत्तु सन्निधेः॥२२४॥
शिवाभेदाच्च किञ्चाथ द्वैते नैकट्यवेदनात्।
अनया च दिशा सर्वं सर्वदा प्रविवेचयन्॥२२५॥
भैरवायत एव द्राक्चिच्चक्रेश्वरतां गतः।
स इत्थं प्राणगो भेदः खेचरीचक्रगोपितः॥२२६॥
मया प्रकटितः श्रीमच्छाम्भवाज्ञानुवर्तिना।
अत्रैवाध्वनि वेद्यत्वं प्राप्ते या संविदुद्भवेत्॥२२७॥
तस्याः स्वकं यद्वैचित्र्यं तदवस्थापदाभिधम्।
जाग्रत्स्वप्नः सुषुप्तं च तुर्यं च तदतीतकम्॥२२८॥
इति पञ्च पदान्याहुरेकस्मिन्वेदके सति।
तत्र यैषा धरातत्त्वाच्छिवान्ता तत्त्वपद्धतिः॥२२९॥
तस्यामेकः प्रमाता चेदवश्यं जाग्रदादिकम्।
तद्दर्श्यते शम्भुनाथप्रसादाद्विदितं मया॥२३०॥
Na tu kramikatā kācicchivātmatve kadācana|
Anyanmantrādhināthādi kāraṇaṁ tattu sannidheḥ||224||
Śivābhedācca kiñcātha dvaite naikaṭyavedanāt|
Anayā ca diśā sarvaṁ sarvadā pravivecayan||225||
Bhairavāyata eva drākciccakreśvaratāṁ gataḥ|
Sa itthaṁ prāṇago bhedaḥ khecarīcakragopitaḥ||226||
Mayā prakaṭitaḥ śrīmacchāmbhavājñānuvartinā|
Atraivādhvani vedyatvaṁ prāpte yā saṁvidudbhavet||227||
Tasyāḥ svakaṁ yadvaicitryaṁ tadavasthāpadābhidham|
Jāgratsvapnaḥ suṣuptaṁ ca turyaṁ ca tadatītakam||228||
Iti pañca padānyāhurekasminvedake sati|
Tatra yaiṣā dharātattvācchivāntā tattvapaddhatiḥ||229||
Tasyāmekaḥ pramātā cedavaśyaṁ jāgradādikam|
Taddarśyate śambhunāthaprasādādviditaṁ mayā||230||
В природе Śiva (śiva-ātmatve) никогда нет последовательности (na tu kramikatā kācid... kadācana).
Те другие (Познающие) (anyat... tad tu), начиная с Mantramaheśvara-s (mantra-adhinātha-ādi), (являются) причинами (kāraṇam) из-за (их) близости (к Сознанию) (sannidheḥ), поскольку они едины с Śiva (śiva-abhedāt ca), а также (kiñca atha) из-за восприятия/опыта близости (naikaṭya-vedanāt) в двойственности (dvaite).
Тот, кто, будучи ориентирован на Bhairava, всегда размышляет (sarvadā pravivecayan... bhairava-āyataḥ eva) обо всём (sarvam) с этой точки зрения (anayā ca diśā), мгновенно становится Владыкой Колеса Сознания (drāk cit-cakra-īśvaratām gataḥ).
Таким образом (ittham), следуя повелению великолепного Śambhunātha (śrīmat-śāmbhava-ājñā-anuvartinā), я раскрыл/провозгласил (mayā prakaṭitaḥ) разделение (bhedaḥ), пребывающее в жизненной энергии (prāṇa-gaḥ) (и) охраняемое колесом Khecarī-s --богинь Сознания-- (khecarī-cakra-gopitaḥ).
Врождённое разнообразие (svakam yad vaicitryam tad) Его (tasyāḥ), т.e. Сознания (saṁvid), которое (yā) возникает (udbhavet), когда Оно принимает --ожидая 'prāptāyām'-- (prāpte) объективность (vedyatvam) прямо здесь (atra eva), в курсе/процессе (проявления) (adhvani), обозначается словом "состояние" (avasthā-pada-ābhidham).
(Мудрый) говорил (āhuḥ), (что,) когда есть один познающий (ekasmin vedake sati), (имеется) пять (pañca) состояний (padāni): "Бодрствование (jāgrat), сон со сновидениями (svapnaḥ), глубокий сон (suṣuptam), Turya --букв. Четвёртое-- (turyam) и (ca... ca) то, что находится за пределами этого --т.e. за пределами Turya, а именно, Turyātīta-- (tad-atītakam... iti)".
При таких обстоятельствах (tatra), (существует) этот (eṣā) ряд категорий (tattva-paddhatiḥ), который (yā), (начиная) с категории земли --таттвы 36-- (dharā-tattvāt), заканчивается в Śiva --категории 1-- (śiva-antā). Если (ced) (имеется) один (ekaḥ) Познающий (pramātā) в нём --т.е. в том ряду категорий-- (tasyām), (тогда) бодрствование и т.д. (jāgrat-ādikam) действительно (принадлежат Ему) (avaśyam). Я показываю (darśyate... mayā) это --т.е. вышеупомянутые пять состояний сознания-- (tad) (так, как я) познал (их) (viditam) по Милости Śambhunātha (śambhunātha-prasādāt)||224-230||
Строфы 231 - 240
यदधिष्ठेयमेवेह नाधिष्ठातृ कदाचन।
संवेदनगतं वेद्यं तज्जाग्रत्समुदाहृतम्॥२३१॥
Yadadhiṣṭheyameveha nādhiṣṭhātṛ kadācana|
Saṁvedanagataṁ vedyaṁ tajjāgratsamudāhṛtam||231||
Бодрствование (jāgrat) называют (samudāhṛtam) тем (tad) познаваемым --т.e. объективным-- (vedyam), что пребывает в восприятии (saṁvedanagatam), которое (yad) здесь (iha) управляется (Сознанием) --т.e. объективируется-- (adhiṣṭheyam eva); (в целом,) оно никогда (na... kadācana) не является управляющим (adhiṣṭhātṛ)||231||
चैत्रमैत्रादिभूतानि तत्त्वानि च धरादितः।
अभिधाकरणीभूताः शब्दाः किञ्चाभिधा प्रमा॥२३२॥
प्रमातृमेयतन्मानप्रमारूपं चतुष्टयम्।
विश्वमेतदधिष्ठेयं यदा जाग्रत्तदा स्मृतम्॥२३३॥
Caitramaitrādibhūtāni tattvāni ca dharāditaḥ|
Abhidhākaraṇībhūtāḥ śabdāḥ kiñcābhidhā pramā||232||
Pramātṛmeyatanmānapramārūpaṁ catuṣṭayam|
Viśvametadadhiṣṭheyaṁ yadā jāgrattadā smṛtam||233||
Эта (etad) вселенная (viśvam) управляется (Сознанием) --т.e. объективирована-- (adhiṣṭheyam) (и состоит из): живых существ, (таких как) Caitra, Maitra и т.д. (caitra-maitra-ādi-bhūtāni) и (ca) категорий (tattvāni), начиная с элемента земли --категории 36-- (dharā-āditaḥ), (вместе со) словами, служащими инструментами обозначения (abhidhā-karaṇī-bhūtāḥ). Кроме того (kiñca), (эта вселенная включает:) правильное знание (pramā), (которое является) обозначением (abhidhā) (и) группу из четырёх (catuṣṭayam), сформированную познающим, познаваемым, средством познания и правильным знанием (pramātṛ-meya-tad-māna-pramā-rūpam). Когда (yadā) (такая вселенная проявляется), тогда (tadā) вспоминается/вызывается в памяти --предполагая 'smṛtaḥ'-- (smṛtam) бодрствование (jāgrat)||232-233||
तथा हि भासते यत्तन्नीलमन्तः प्रवेदने।
सङ्कल्परूपे बाह्यस्य तदधिष्ठातृ बोधकम्॥२३४॥
यत्तु बाह्यतया नीलं चकास्त्यस्य न विद्यते।
कथञ्चिदप्यधिष्ठातृभावस्तज्जाग्रदुच्यते॥२३५॥
Tathā hi bhāsate yattannīlamantaḥ pravedane|
Saṅkalparūpe bāhyasya tadadhiṣṭhātṛ bodhakam||234||
Yattu bāhyatayā nīlaṁ cakāstyasya na vidyate|
Kathañcidapyadhiṣṭhātṛbhāvastajjāgraducyate||235||
Например (tathā hi), этот (tad) синий цвет (nīlam), который (yad) сияет (bhāsate) внутри (antar) восприятия (pravedane), природой которого является идея/мысль (saṅkalpa-rūpe), (есть) управляющее Сознание (tad adhiṣṭhātṛ bodhakam) внешнего (синего цвета) (bāhyasya). Но (tu) (когда) нет никакого (na vidyate) управления (adhiṣṭhātṛ-bhāvaḥ) каким-либо образом (kathañcid api) для него (asya), т.e. (для) синего цвета (nīlam), который (yad) сияет (cakāsti) снаружи (bāhyatayā), то (tad) это называется (ucyate) бодрствованием (jāgrat)||234-235||
तत्र चैत्रे भासमाने यो देहांशः स कथ्यते।
अबुद्धो यस्तु मानांशः स बुद्धो मितिकारकः॥२३६॥
प्रबुद्धः सुप्रबुद्धश्च प्रमामात्रेति च क्रमः।
चातुर्विध्यं हि पिण्डस्थनाम्नि जाग्रति कीर्तितम्॥२३७॥
जाग्रदादि चतुष्कं हि प्रत्येकमिह विद्यते।
जाग्रज्जाग्रदबुद्धं तज्जाग्रत्स्वप्नस्तु बुद्धता॥२३८॥
इत्यादि तुर्यातीतं तु सर्वगत्वात्पृथक्कुतः।
उक्तं च पिण्डगं जाग्रदबुद्धं बुद्धमेव च॥२३९॥
प्रबुद्धं सुप्रबुद्धं च चतुर्विधमिदं स्मृतम्।
मेयभूमिरियं मुख्या जाग्रदाख्यान्यदन्तरा॥२४०॥
Tatra caitre bhāsamāne yo dehāṁśaḥ sa kathyate|
Abuddho yastu mānāṁśaḥ sa buddho mitikārakaḥ||236||
Prabuddhaḥ suprabuddhaśca pramāmātreti ca kramaḥ|
Cāturvidhyaṁ hi piṇḍasthanāmni jāgrati kīrtitam||237||
Jāgradādi catuṣkaṁ hi pratyekamiha vidyate|
Jāgrajjāgradabuddhaṁ tajjāgratsvapnastu buddhatā||238||
Ityādi turyātītaṁ tu sarvagatvātpṛthakkutaḥ|
Uktaṁ ca piṇḍagaṁ jāgradabuddhaṁ buddhameva ca||239||
Prabuddhaṁ suprabuddhaṁ ca caturvidhamidaṁ smṛtam|
Meyabhūmiriyaṁ mukhyā jāgradākhyānyadantarā||240||
(Например, в бодрствовании,) когда Caitra --Мистер такой-то-- появляется (caitre bhāsamāne) там (tatra), телесная часть (yaḥ deha-aṁśaḥ saḥ) называется (kathyate) abuddha --т.е. непробуждённая-- (abuddhaḥ). Но (tu) воспринимающая часть (yaḥ māna-aṁśaḥ saḥ) (является) buddha --т.е. пробуждённой-- (buddhaḥ). Делатель восприятия (miti-kārakaḥ) (—) вполне пробуждённый (prabuddhaḥ), тогда как (ca) простое познающее сознание (pramā-mātrā) (—) совершенно пробуждённое (suprabuddhaḥ). Таков порядок (iti ca kramaḥ).
Четырёхкратное состояние (cāturvidhyam hi), как говорят, находится (kīrtitam) в бодрствовании (jāgrati), и его имя (также) 'piṇḍastha' --букв. тот, кто пребывает в piṇḍa, или теле; здесь "piṇḍa", или тело является не только физическим телом, но также и совокупностью сущностей, воспринимаемых человеком в бодрствовании (живые существа, категории и пр.)-- (piṇḍa-stha-nāmni).
Совокупность четырёх (состояний сознания) (catuṣkam) —бодрствование и другие (jāgrat-ādi)—, несомненно (hi), существует (vidyate) здесь (iha) в каждом (из четырёх) (pratyekam).
Jāgrat-jāgrat --бодрствование в бодрствовании-- (jāgrat-jāgrat) (есть) abuddha, или непробуждённое (состояние) (abuddham), но (tu) jāgrat-svapna --сон со сновидениями в бодрствовании-- (tad jāgrat-svapnaḥ) (есть) buddha, или пробуждённое (buddhatā) и т.д. (iti-ādi). Однако (tu), Turyātīta --Состояние за пределами Turya-- (turya-atītam), поскольку Оно вездесущее (sarva-gatvāt), как (kutas) (можно полагать Его) отдельно (pṛthak)?
И (ca) объявлено --Самим Śiva в почтенном Mālinīvijayottaratantra-- (uktam), (что) это (idam) бодрствование (jāgrat), имеющееся в теле (piṇḍa-gam), называется (smṛtam) четырёхкратным (caturvidham): непробуждённым (abuddham) и (ca) пробуждённым (buddham eva), (а также) вполне пробуждённым (prabuddham) и (ca) совершенно пробуждённым (suprabuddham).
Это (iyam) состояние познаваемого (meya-bhūmiḥ) преимущественно зовётся бодрствованием (mukhyā jāgrat-ākhyā) (и) наделено другими степенями важности --т.е. второстепенными и пр.-- (antarā) (по отношению к) другим (состояниям сознания) (anyat)||236-240||
Строфы 241 - 251
भूततत्त्वाभिधानानां योंऽशोऽधिष्ठेय उच्यते।
पिण्डस्थमिति तं प्राहुरिति श्रीमालिनीमते॥२४१॥
लौकिकी जाग्रदित्येषा सञ्ज्ञा पिण्डस्थमित्यपि।
योगिनां योगसिद्ध्यर्थं सञ्ज्ञेयं परिभाष्यते॥२४२॥
Bhūtatattvābhidhānānāṁ yo'ṁśo'dhiṣṭheya ucyate|
Piṇḍasthamiti taṁ prāhuriti śrīmālinīmate||241||
Laukikī jāgradityeṣā sañjñā piṇḍasthamityapi|
Yogināṁ yogasiddhyarthaṁ sañjñeyaṁ paribhāṣyate||242||
Часть (aṁśaḥ) живых существ, категорий и имён (bhūta-tattva-abhidhānānām), которая (yaḥ) называется (ucyate) управляемой --объективированной-- (adhiṣṭheyaḥ), в почтенном Mālinīmata (śrī-mālinīmate) (мудрец) "назвал" (prāhuḥ iti) её (tam) "piṇḍastha" --букв. пребывающей в теле, т.e. это бодрствование-- (piṇḍa-stham iti).
(В писаниях) учат (paribhāṣyate), (что) это (eṣā) обычное (laukikī) название (sañjñā) "бодрствование" (jāgrat iti) (yogī-s заменили на) это (iyam) название (sañjñā) "piṇḍastha" --пребывающий в теле-- (piṇḍa-stham iti api) для того, чтобы (такие) yogī-s достигли совершенства в Йоге (yoginām yoga-siddhi-artham) --очень запутанный санскрит!--||241-242||
अधिष्ठेयसमापत्तिमध्यासीनस्य योगिनः।
तादात्म्यं किल पिण्डस्थं मितं पिण्डं हि पिण्डितम्॥२४३॥
Adhiṣṭheyasamāpattimadhyāsīnasya yoginaḥ|
Tādātmyaṁ kila piṇḍasthaṁ mitaṁ piṇḍaṁ hi piṇḍitam||243||
Тождество (tādātmyam) yogī (yoginaḥ), находящегося в середине погружения в то, что объективировано (adhiṣṭheya-samāpatti-madhya-āsīnasya), (является), несомненно (kila), piṇḍastha --т.е. бодрствованием-- (piṇḍa-stham). Piṇḍa --т.e. тело, как все сущности (живые существа, категории и пр.), которое yogī воспринимает в бодрствовании-- (piṇḍam hi) (есть) ограниченная (mitam) накопленная (совокупность) (piṇḍitam)||243||
प्रसङ्ख्यानैकरूढानां ज्ञानिनां तु तदुच्यते।
सर्वतोभद्रमापूर्णं सर्वतो वेद्यसत्तया॥२४४॥
Prasaṅkhyānaikarūḍhānāṁ jñānināṁ tu taducyate|
Sarvatobhadramāpūrṇaṁ sarvato vedyasattayā||244||
Но (tu) для jñānī-s --для людей знания-- (jñāninām), утвердившихся исключительно в prasaṅkhyāna --непрерывной медитации-- (prasaṅkhyāna-eka-rūḍhānām), это --т.e. piṇḍastha, или бодрствование-- (tad) называется (ucyate) sarvatobhadra --букв. полностью благоприятным-- (sarvatas-bhadram), (поскольку) оно абсолютно (sarvatas) наполнено (āpūrṇam) бытием познаваемого --т.e. объективности-- (vedya-sattayā)||244||
सर्वसत्तासमापूर्णं विश्वं पश्येद्यतो यतः।
ज्ञानी ततस्ततः संवित्तत्वमस्य प्रकाशते॥२४५॥
लोकयोगप्रसङ्ख्यानत्रैरूप्यवशतः किल।
नामानि त्रीणि भण्यन्ते स्वप्नादिष्वप्ययं विधिः॥२४६॥
Sarvasattāsamāpūrṇaṁ viśvaṁ paśyedyato yataḥ|
Jñānī tatastataḥ saṁvittatvamasya prakāśate||245||
Lokayogaprasaṅkhyānatrairūpyavaśataḥ kila|
Nāmāni trīṇi bhaṇyante svapnādiṣvapyayaṁ vidhiḥ||246||
Где бы (yatas yatas) jñānī (jñānī) ни воспринимал (paśyet) вселенную (viśvam) как всецело наполненную бытием всего сущего (sarva-sattā-samāpūrṇam), там (tatas tatas) принцип Сознания (saṁvid-tatvam) становится очевидным (prakāśate) для него (asya).
В силу тройственной формы обычной жизни, Йоги и непрерывной медитации (loka-yoga-prasaṅkhyāna-trairūpya-vaśatas), говорят, что (bhaṇyante) имён (nāmāni), в действительности (kila) три (trīṇi). Это (ayam) правило (vidhiḥ) также (действует) в отношении сна со сновидениями и пр. (svapna-ādiṣu api)||245-246||
यत्त्वधिष्ठानकरणभावमध्यास्य वर्तते।
वेद्यं सत्पूर्वकथितं भूततत्त्वाभिधामयम्॥२४७॥
तत्स्वप्नो मुख्यतो ज्ञेयं तच्च वैकल्पिके पथि।
वैकल्पिकपथारूढवेद्यसाम्यावभासनात्॥२४८॥
लोकरूढोऽप्यसौ स्वप्नः साम्यं चाबाह्यरूपता।
उत्प्रेक्षास्वप्नसङ्कल्पस्मृत्युन्मादादिदृष्टिषु॥२४९॥
विस्पष्टं यद्वेद्यजातं जाग्रन्मुख्यतयैव तत्।
यत्तु तत्राप्यविस्पष्टं स्पष्टाधिष्ठातृ भासते॥२५०॥
विकल्पान्तरगं वेद्यं तत्स्वप्नपदमुच्यते।
तदैव तस्य वेत्त्येव स्वयमेव ह्यबाह्यताम्॥२५१॥
Yattvadhiṣṭhānakaraṇabhāvamadhyāsya vartate|
Vedyaṁ satpūrvakathitaṁ bhūtatattvābhidhāmayam||247||
Tatsvapno mukhyato jñeyaṁ tacca vaikalpike pathi|
Vaikalpikapathārūḍhavedyasāmyāvabhāsanāt||248||
Lokarūḍho'pyasau svapnaḥ sāmyaṁ cābāhyarūpatā|
Utprekṣāsvapnasaṅkalpasmṛtyunmādādidṛṣṭiṣu||249||
Vispaṣṭaṁ yadvedyajātaṁ jāgranmukhyatayaiva tat|
Yattu tatrāpyavispaṣṭaṁ spaṣṭādhiṣṭhātṛ bhāsate||250||
Vikalpāntaragaṁ vedyaṁ tatsvapnapadamucyate|
Tadaiva tasya vettyeva svayameva hyabāhyatām||251||
Это (tad) в основном известно (mukhyatas jñeyam) (как) сновидение --а именно, состояние сна со сновидениями-- (svapnaḥ), (в) котором (yad tu) реальное (sat) вышеупомянутое (pūrva-kathitam) познаваемое (vedyam) —состоящее из живых существ, категорий и обозначений (bhūta-tattva-abhidhā-mayam)— продолжает пребывать в (adhyāsya vartate) состоянии инструмента объективизации (adhiṣṭhāna-karaṇa-bhāvam). И (ca) это (познаваемое/объективность) (tad) находится в процессе/курсе vikalpa, или ментального конструирования/воображения (vaikalpike pathi).
Это (asau) состояние сна/сновидения (svapnaḥ), когда оно также устанавливается в обычной жизни --т.e. в бодрствовании-- (loka-rūḍhaḥ api), имеет ту же внутреннюю форму/природу (как и обычные сновидения во время сна) (sāmyam ca abāhya-rūpatā) из-за того же проявления объективности, которая укрепляется в курсе/процессе vikalpa --а именно, ментального конструирования/воображения-- (vaikalpika-patha-ārūḍha-vedya-sāmya-avabhāsanāt).
Бодрствование (jāgrat) становится преобладающим (во сне/сновидении) (mukhyatayā eva), (когда) это (yad... tad) множество познаваемых (vedya-jātam) проявляется/очень отчётливо (vispaṣṭam) в восприятиях, (как например, в) гипотезе/поэтической фантазии, сне, намерении, памяти, опьянении/безумии и пр. (utprekṣā-svapna-saṅkalpa-smṛti-unmāda-ādi-dṛṣṭiṣu).
Однако (tu) состоянием сновидения (во сне) (svapna-padam) называется (ucyate) то (yad... tad), (когда) объективность (vedyam), находящаяся внутри vikalpa, или ментального конструирования/воображения (vikalpa-antara-gam), не проявляется очень отчётливо (avispaṣṭam) там (tatra api), (но) сияет (bhāsate) ясный объективизатор/управляющий познающий (spaṣṭa-adhiṣṭhātṛ).
Тогда (tadā eva), в этом случае (tasya), он знает (vetti eva) сам (svayam eva hi) состояние внутреннего --т.e. он знает, что vedya, или познаваемое является полностью внутренним-- (abāhyatām)||247-251||
Строфы 252 - 262
प्रमात्रन्तरसाधारभावहान्यस्थिरात्मते।
तत्रापि चातुर्विध्यं तत् प्राग्दिशैव प्रकल्पयेत्॥२५२॥
गतागतं सुविक्षिप्तं सङ्गतं सुसमाहितम्।
अत्रापि पूर्ववन्नाम लौकिकं स्वप्न इत्यदः॥२५३॥
बाह्याभिमतभावानां स्वापो ह्यग्रहणं मतम्।
सर्वाध्वनः पदं प्राणः सङ्कल्पोऽवगमात्मकः॥२५४॥
पदं च तत्समापत्ति पदस्थं योगिनो विदुः।
वेद्यसत्तां बहिर्भूतामनपेक्ष्यैव सर्वतः॥२५५॥
वेद्ये स्वातन्त्र्यभाग्ज्ञानं स्वप्नं व्याप्तितया भजेत्।
मानभूमिरियं मुख्या स्वप्नो ह्यामर्शनात्मकः॥२५६॥
Pramātrantarasādhārabhāvahānyasthirātmate|
Tatrāpi cāturvidhyaṁ tat prāgdiśaiva prakalpayet||252||
Gatāgataṁ suvikṣiptaṁ saṅgataṁ susamāhitam|
Atrāpi pūrvavannāma laukikaṁ svapna ityadaḥ||253||
Bāhyābhimatabhāvānāṁ svāpo hyagrahaṇaṁ matam|
Sarvādhvanaḥ padaṁ prāṇaḥ saṅkalpo'vagamātmakaḥ||254||
Padaṁ ca tatsamāpatti padasthaṁ yogino viduḥ|
Vedyasattāṁ bahirbhūtāmanapekṣyaiva sarvataḥ||255||
Vedye svātantryabhāgjñānaṁ svapnaṁ vyāptitayā bhajet|
Mānabhūmiriyaṁ mukhyā svapno hyāmarśanātmakaḥ||256||
(В состоянии сновидения,) которое считается (mate) нестабильным и лишённым объектов, обычных для других познающих (pramātṛ-antara-sādhāra-bhāva-hāni-asthirāt) --это предложение продолжается на следующей строке, но оно разделено здесь, потому что Jayaratha, комментатор Tantrāloka, сделал так в своём комментарии Viveka--...
Там --в состоянии сна-- (tatra api), с помощью предыдущей точки зрения --точка зрения, которая использовалась для разделения бодрствования на четыре под-состояния путём смешения его со сном со сновидениями, глубоким сном и Turya-- (prāk-diśā eva), кто-то может выделить (prakalpayet) группу из четырёх типов (сна) (cāturvidhyam tad): Gatāgata, или "приходит и уходит" --бодрствование во сне-- (gata-āgatam), suvikṣipta, или "очень рассеянный" --сон во сне-- (suvikṣiptam), saṅgata, или "объединённый" --глубокий сон во сне-- (saṅgatam) (и) susamāhita, или "очень поглощённый" (susamāhitam).
Здесь также (atra api), как и раньше --т.е. с бодрствованием-- (pūrva-vat), "svapna" --означает "сон со сновидениями"-- (svapnaḥ iti) (является) тем (adas) обычным (laukikam) названием (nāma) (для состояния сна). Сон (svāpaḥ) (— это), несомненно (hi), отсутствие восприятия (agrahaṇam) сущностей --т.е. объектов--, которые считаются внешними (bāhya-abhimata-bhāvānām). Pada, или обитель (padam) всего курса/ пути (sarva-adhvanaḥ) считается (matam) жизненной энергией (prāṇaḥ). И (ca) pada (padam) (также есть) концепция/идея (saṅkalpaḥ), состоящая из понимания (avagama-ātmakaḥ). Yogī-s (yoginaḥ) знали (viduḥ) это поглощение (tad-samāpatti) как padastha --букв. пребывание в pada-- (padastham) --т.e. yogī-s называли сон "padastha"--.
Состояние сна (svapnaḥ) является знанием (jñānam), владеющим свободой (svātantrya-bhāk) по отношению к познаваемому (vedye), совершенно (sarvatas) независимым от (anapekṣya eva) внешней (bahis-bhūtām) объективности (vedya-sattām). (Для jñānī-s,) оно остаётся (bhajet) состоянием "vyāpti" --букв. проникновение-- (vyāptitayā).
Эта (iyam) главная (mukhyā) ступень средства познания (māna-bhūmiḥ) (известна как) svapna, или сон со сновидениями (svapnaḥ hi), состоящая из (ментального) осознания (āmarśana-ātmakaḥ)||252-256||
वेद्यच्छायोऽवभासो हि मेयेऽधिष्ठानमुच्यते।
यत्त्वधिष्ठातृ भूतादेः पूर्वोक्तस्य वपुर्ध्रुवम्॥२५७॥
बीजं विश्वस्य तत्तूष्णीम्भूतं सौषुप्तमुच्यते।
अनुभूतौ विकल्पे च योऽसौ द्रष्टा स एव हि॥२५८॥
न भावग्रहणं तेन सुष्ठु सुप्तत्वमुच्यते।
तत्साम्याल्लौकिकीं निद्रां सुषुप्तं मन्वते बुधाः॥२५९॥
बीजभावोऽथाग्रहणं साम्यं तूष्णींस्वभावता।
मुख्या मातृदशा सेयं सुषुप्ताख्या निगद्यते॥२६०॥
रूपकत्वाच्च रूपं तत्तादात्म्यं योगिनः पुनः।
रूपस्थं तत्समापत्त्यौदासीन्यं रूपिणां विदुः॥२६१॥
प्रसङ्ख्यानवतः कापि वेद्यसङ्कोचनात्र यत्।
नास्ति तेन महाव्याप्तिरियं तदनुसारतः॥२६२॥
Vedyacchāyo'vabhāso hi meye'dhiṣṭhānamucyate|
Yattvadhiṣṭhātṛ bhūtādeḥ pūrvoktasya vapurdhruvam||257||
Bījaṁ viśvasya tattūṣṇīmbhūtaṁ sauṣuptamucyate|
Anubhūtau vikalpe ca yo'sau draṣṭā sa eva hi||258||
Na bhāvagrahaṇaṁ tena suṣṭhu suptatvamucyate|
Tatsāmyāllaukikīṁ nidrāṁ suṣuptaṁ manvate budhāḥ||259||
Bījabhāvo'thāgrahaṇaṁ sāmyaṁ tūṣṇīṁsvabhāvatā|
Mukhyā mātṛdaśā seyaṁ suṣuptākhyā nigadyate||260||
Rūpakatvācca rūpaṁ tattādātmyaṁ yoginaḥ punaḥ|
Rūpasthaṁ tatsamāpattyaudāsīnyaṁ rūpiṇāṁ viduḥ||261||
Prasaṅkhyānavataḥ kāpi vedyasaṅkocanātra yat|
Nāsti tena mahāvyāptiriyaṁ tadanusārataḥ||262||
(Во сне) проявление (avabhāsaḥ hi), являющееся тенью объективности (vedya-chāyaḥ) в познаваемом (meye), называется (ucyate) объективацией (adhiṣṭhānam).
Говорят, что (ucyate) безмолвный (tūṣṇīm-bhūtam) глубокий сон (sauṣuptam) (— это) то (tad), что (yad tu) (является) объективатором --а именно, управляющим сознанием-- (adhiṣṭhātṛ), т.е. формой/телом (vapus) вышеупомянутых живых сущств и пр. (bhūta-ādeḥ pūrva-uktasya), фиксированным (dhruvam) семенем (bījam) вселенной (viśvasya). Тот самый (asau... saḥ eva hi) воспринимающий (draṣṭā), который (yaḥ) (присутствует) в переживании (бодрствования) (anubhūtau) и (ca) в vikalpa, или ментальной конструкции (в процессе сна) (vikalpe), (также присутствует и в глубоком сне). Восприятие сущностей отсутствует --т.e. объектов-- (na bhāva-grahaṇam), по этой причине (tena), (это состояние) называется (ucyate) глубоким сном --'suṣṭhu' означает 'чрезвычайно/хорошо и 'suptatvam' 'сонливость'-- (suṣṭhu suptatvam).
Из-за сходства (tad-sāmyāt) мудрец (budhāḥ) считает (manvate) обычный (laukikīm) сон (nidrām) глубоким сном (suṣuptam). (Оба представляют собой) состояние семени (bīja-bhāvaḥ) и (atha) (в обоих имеется) одинаковое (sāmyam) отсутствие восприятия (agrahaṇam). (Также) безмолвная природа (tūṣṇīm-svabhāvatā) (применима к ним обоим).
То самое (sā iyam) главное (mukhyā) состояние познаваемого (mātṛ-daśā) именуется (nigadyate) 'глубоким сном' (suṣupta-ākhyā).
И (ca) (с одной стороны,) образно говоря (rūpakatvāt), (поскольку познающий отождествляется с познаваемым, он известен как) rūpa --букв. форма-- (rūpam). С другой стороны (punar), yogī-s (yoginaḥ) знали (viduḥ) тождество/единство с такой (формой) --т.e. с познающим-- (tad-tādātmyam) как 'rūpastha' --букв. как пребывающее в rūpa, или форме-- (rūpa-stham), (или) бесстрастность, (достигаемую) через погружение в это --в rūpa-- тех, кто наделён rūpa --т.e. тех познающих-- (tad-samāpatti-audāsīnyam rūpiṇām) --в конечном счёте, yogī-s называют глубокий сон 'rūpastha'--. В случае того, кто практикует prasaṅkhyāna, или непрерывную медитацию --т.e. речь идёт о jñānī, или человеке знания-- (prasaṅkhyāna-vataḥ), поскольку (yad) здесь (atra) отсутствует сжатие из-за объективности (kāpi vedya-saṅkocanā... na asti), то (tena), согласно ему (tad-anusāratas), это (iyam) (есть) 'mahāvyāpti' --великое проникновение-- (mahā-vyāptiḥ), --короче говоря, jñānī-s называют глубокий сон 'mahāvyāpti'--||257-262||
Строфы 263 - 277
उदासीनस्य तस्यापि वेद्यं येन चतुर्विधम्।
भूतादि तदुपाध्युत्थमत्र भेदचतुष्टयम्॥२६३॥
उदितं विपुलं शान्तं सुप्रसन्नमथापरम्।
यत्तु प्रमात्मकं रूपं प्रमातुरुपरि स्थितम्॥२६४॥
पूर्णतागमनौन्मुख्यमौदासीन्यात्परिच्युतिः।
तत्तुर्यमुच्यते शक्तिसमावेशो ह्यसौ मतः॥२६५॥
Udāsīnasya tasyāpi vedyaṁ yena caturvidham|
Bhūtādi tadupādhyutthamatra bhedacatuṣṭayam||263||
Uditaṁ vipulaṁ śāntaṁ suprasannamathāparam|
Yattu pramātmakaṁ rūpaṁ pramāturupari sthitam||264||
Pūrṇatāgamanaunmukhyamaudāsīnyātparicyutiḥ|
Tatturyamucyate śaktisamāveśo hyasau mataḥ||265||
Хотя он --познающий-- бесстрастен (udāsīnasya tasya api), познаваемое (vedya) (является,) в результате, четырёхкратным (yena caturvidha) —живые существа и пр. (bhūta-ādi)— (и) возникает из ограничивающих условий/атрибутов этого (tad-upādhi-uttham). В этом контексте (atra), (глубокий сон) имеет четыре разделения (bheda-catuṣṭayam): Udita, или "восходящий" --бодрствование в глубоком сне-- (uditam), vipula, или "обширный" --сон в глубоком сне-- (vipulam), śānta, или "мирный" --глубокий сон в глубоком сне-- (śāntam) и (atha) другой (aparam), (называемый) suprasanna, или "очень благоприятный" --Turya в глубоком сне-- (suprasannam).
Turya (turyam) называется (ucyate) то (asau), что считается (mataḥ) погружением в Śakti (śakti-samāveśaḥ). (Turya — это) та (tad) форма, или rūpa (rūpam), состоящая из Pramā --когнитивного осознавания-- (pramā-ātmakam), которая пребывает (sthitam) выше (upari) познающего (pramātuḥ), устремлена к достижению Полноты (pūrṇatā-āgamana-unmukhyam), (и) которая отступает (paricyutiḥ) от бесстрастия (audāsīnyāt)||263-265||
सा संवित्स्वप्रकाशा तु कैश्चिदुक्ता प्रमेयतः।
मानान्मातुश्च भिन्नैव तदर्थं त्रितयं यतः॥२६६॥
Sā saṁvitsvaprakāśā tu kaiściduktā prameyataḥ|
Mānānmātuśca bhinnaiva tadarthaṁ tritayaṁ yataḥ||266||
Самосветящееся (sā... svaprakāśā) Сознание (saṁvid) считается (uktā) некоторыми (kaiścid) отличным (bhinnā eva) от познаваемого (prameyatas), средства познания (mānāt) и (ca) познающего (mātuḥ), потому что (yatas) (эта) триада (tritayam) нуждается в Нём (для существования) --другой возможный перевод "tadartham" был бы "(потому что эта триада является) Его объектом", т.e. триада из познаваемого, средства познания и познающего есть объект самосветящегося Сознания-- (tad-artham)||266||
मेयं माने मातरि तत् सोऽपि तस्यां मितौ स्फुटम्।
विश्राम्यतीति सैवैषा देवी विश्वैकजीवितम्॥२६७॥
Meyaṁ māne mātari tat so'pi tasyāṁ mitau sphuṭam|
Viśrāmyatīti saivaiṣā devī viśvaikajīvitam||267||
Познаваемое (meyam) покоится (viśrāmyati) на средстве познания (māne), то --т.e. средство познания-- (tad) — на познающем (mātari), (и) даже (api) он --а именно, познающий-- (saḥ), очевидно (sphuṭam), (покоится) на той Miti, или Сознании (tasyām mitau); таким образом (iti) эта самая (sā eva eṣā) Богиня (devī) (есть) единственная Жизнь вселенной (viśva-eka-jīvitam)||267||
रूपं दृशाहमित्यंशत्रयमुत्तीर्य वर्तते।
द्वारमात्राश्रितोपाया पश्यामीत्यनुपायिका॥२६८॥
प्रमातृता स्वतन्त्रत्वरूपा सेयं प्रकाशते।
संवित्तुरीयरूपैवं प्रकाशात्मा स्वयं च सा॥२६९॥
Rūpaṁ dṛśāhamityaṁśatrayamuttīrya vartate|
Dvāramātrāśritopāyā paśyāmītyanupāyikā||268||
Pramātṛtā svatantratvarūpā seyaṁ prakāśate|
Saṁvitturīyarūpaivaṁ prakāśātmā svayaṁ ca sā||269||
Превышая (uttīrya) три аспекта (aṁśa-trayam) "формы (rūpam), зрения --букв. глаз-- (dṛśā) (и) 'я' --т.e. эго--" (aham iti), (Богиня) существует (vartate) (в форме) "Я вижу" (paśyāmi iti) как средство, основанное исключительно на инструментальности --здесь возможен другой вариант прочтения "dvāramātrāśritopāyāḥ", но он, по моему скромному мнению, очень надуманный-- (dvāra-mātra-āśrita-upāyā). (Тем не менее,) Сама Она (sā iyam) сияет (prakāśate) (как) Субъективность (pramātṛtā), лишённая средств (anupāyikā), (и) природой которой есть Свобода (svatantratva-rūpā). Таким образом (evam), Сознание (saṁvid... sā), чья форма есть Turīya --Turīya — это другое название для Turya-- (turīya-rūpā), (есть) Она Сама (svayam ca) сияющая (prakāśa-ātmā)||268-269||
तत्समावेशतादात्म्ये मातृत्वं भवति स्फुटम्।
तत्समावेशोपरागान्मानत्वं मेयता पुनः॥२७०॥
तत्समावेशनैकट्यात्त्रयं तत्तदनुग्रहात्।
वेद्यादिभेदगलनादुक्ता सेयमनामया॥२७१॥
मात्राद्यनुग्रहाधानात्सव्यापारेति भण्यते।
जाग्रदाद्यपि देवस्य शक्तित्वेन व्यवस्थितम्॥२७२॥
अपरं परापरं च द्विधा तत्सा परा त्वियम्।
रूपकत्वादुदासीनाच्च्युतेयं पूर्णतोन्मुखी॥२७३॥
दशा तस्यां समापत्ती रूपातीतं तु योगिनः।
पूर्णतौन्मुख्ययोगित्वाद्विश्वं पश्यति तन्मयः॥२७४॥
प्रसङ्ख्याता प्रचयतस्तेनेयं प्रचयो मता।
नैतस्यामपरा तुर्यदशा सम्भाव्यते किल॥२७५॥
संविन्न किल वेद्या सा वित्त्वेनैव हि भासते।
जाग्रदाद्यास्तु सम्भाव्यास्तिस्रोऽस्याः प्राग्दशा यतः॥२७६॥
त्रितयानुग्रहात्सेयं तेनोक्ता त्रिकशासने।
मनोन्मनमनन्तं च सर्वार्थमिति भेदतः॥२७७॥
Tatsamāveśatādātmye mātṛtvaṁ bhavati sphuṭam|
Tatsamāveśoparāgānmānatvaṁ meyatā punaḥ||270||
Tatsamāveśanaikaṭyāttrayaṁ tattadanugrahāt|
Vedyādibhedagalanāduktā seyamanāmayā||271||
Mātrādyanugrahādhānātsavyāpāreti bhaṇyate|
Jāgradādyapi devasya śaktitvena vyavasthitam||272||
Aparaṁ parāparaṁ ca dvidhā tatsā parā tviyam|
Rūpakatvādudāsīnāccyuteyaṁ pūrṇatonmukhī||273||
Daśā tasyāṁ samāpattī rūpātītaṁ tu yoginaḥ|
Pūrṇataunmukhyayogitvādviśvaṁ paśyati tanmayaḥ||274||
Prasaṅkhyātā pracayatasteneyaṁ pracayo matā|
Naitasyāmaparā turyadaśā sambhāvyate kila||275||
Saṁvinna kila vedyā sā vittvenaiva hi bhāsate|
Jāgradādyāstu sambhāvyāstisro'syāḥ prāgdaśā yataḥ||276||
Tritayānugrahātseyaṁ tenoktā trikaśāsane|
Manonmanamanantaṁ ca sarvārthamiti bhedataḥ||277||
Субъективность (mātṛtvam) является (bhavati) очевидной (sphuṭam) в тождестве/единстве с погружением в это --т.e. в Turya-- (tad-samāveśa-tādātmye). Состояние средства познания (mānatvam) (функционирует) под влиянием этого погружения (tad-samāveśa-uparāgāt). С другой стороны (punar), объективность (meyatā) (существует) благодаря (своей) близости к тому погружению (tad-samāveśa-naikaṭyāt). (Поэтому эта) группа из трёх (trayam) (существует) по милости каждой из этих (вещей) --т.e. соответствующих отношений с погружением в Turya через отождествление/единство, влияние и близость-- (tad-tad-anugrahāt).
Та самая (Высшая Śakti) (sā iyam) именуется (uktā) трансцендентной --букв. свободной от недугов-- (anāmayā) из-за исчезновения (в Ней Самой) двойственности, (порождённой) объективностью и т.д. (vedya-ādi-bheda-galanāt). (И Она) зовётся (bhaṇyate) "наделённой деятельностью" --т.e. Она имманентна вселенной-- (sa-vyāpārā iti) из-за (Своего) ниспослания Милости познающему и др. (mātṛ-ādi-anugraha-ādhānāt).
Бодрствование и т.д. (jāgrat-ādi) проявляются (vyvasthitam) как Śakti, или Сила (śaktitvena) Бога (devasya), которые --бодрствование и др.-- бывают двух видов (dvidhā): Не-высшие --бодрствование и сон-- (aparam) и (ca) Высшие-не-высшие --глубокий сон-- (para-aparam). То --т.e. Turya-- (tad) (есть) сама Parā --Высшая Śakti, или Сила-- (sā parā tu iyam).
Лишённая (cyutā) беспристрастного познающего/субъекта в глубоком сне --альтернативно, 'rūpakatvāt' может означать 'образно говоря', т.e. 'Лишённая беспристрастного (познающего в глубоком сне), образно говоря', если это имеет какой-то смысл-- (rūpakatvāt udāsīnāt), Это (iyam) состояние --а именно, Turya-- (daśā) направлено на Полноту (pūrṇatā-unmukhī). На самом деле (tu), Yogī-s (yoginaḥ) (называют) поглощение (samāpattiḥ) в нём --в состоянии Turya-- (tasyām) 'rūpātīta' --букв. за пределами формы-- (rūpa-atītam). Поскольку оно --т.e. состояние Turya-- связано с устремлённостью к Полноте (pūrṇatā-aunmukhya-yogitvāt), тот, кто находится в prasaṅkhyāna, или непрерывной медитации --т.e. jñānī-- (prasaṅkhyātā), (полностью) отождествлённый с ним --а именно, с состоянием Turya-- (tad-mayaḥ), видит (paśyati) вселенную (viśvam) как pracaya, или тотальность --букв. накопление, или массу-- (pracayatas). По этой причине (tena), это (состояние) --Turya-- (iyam) считается (matā) pracaya, или тотальностью/совокупностью (pracayaḥ).
В нём --в состоянии Turya-- (etasyām), никакое (na) иное (aparā) состояние Turya (turya-daśā) действительно (kila) не считается возможным (sambhāvyate). Сознание (saṁvid) вовсе не является (na kila) познаваемым, или объектом (vedyā). (Напротив,) Оно (sā) проявляется (bhāsate) как 'vittva', или состояние познающего (vittvena eva hi).
Однако (tu), три (состояния, известные как) (tisras) бодрствование и пр. (jāgrat-ādyāḥ), считаются возможными (sambhāvyāḥ) (в Turya), поскольку (yatas) (они являются) его --состояния Turya-- (asyāḥ) предыдущими состояниями (prāk-daśāḥ). Из-за (его --состояния Turya--) милости в отношении (той) триады (состояний --т.е. бодрствования, сна со сновидениями и глубокого сна--) (tritaya-anugrahāt), именно (Turya) (sā iyam), в результате (tena), называется --обладает-- (uktā) в учении Трики --т.e. в почтенном Mālinīvijayottaratantra-- (trika-śāsane) (следующими) разделениями (bhedatas): Manonmana или "за пределами ума" --бодрствование в Turya-- (manonmanam), ananta, или "безграничное" --сон в Turya-- (anantam) и (ca) sarvārtha, или "все вещи" --глубокий сон в Turya-- (sarva-artham iti)||270-277||
Строфы 278 - 282
यत्तु पूर्णानवच्छिन्नवपुरानन्दनिर्भरम्।
तुर्यातीतं तु तत्प्राहुस्तदेव परमं पदम्॥२७८॥
Yattu pūrṇānavacchinnavapurānandanirbharam|
Turyātītaṁ tu tatprāhustadeva paramaṁ padam||278||
(Мудрец) сказал (prāhuḥ), (что) Turyātīta --букв. за пределами Turya-- (turya-atītam tu) (является) тем (Состоянием) (tad), которое (yad tu) преисполнено Блаженством (ānanda-nirbharam), (и) природа которого непрерывно Полна/Совершенна --или также 'чья природа непрерывна и Совершенна'-- (pūrṇa-anavacchinna-vapus). Именно это (Состояние) (tad eva) (считается) Высшим (paramam) Состоянием (padam)||278||
नात्र योगस्य सद्भावो भावनादेरभावतः।
अप्रमेयेऽपरिच्छिन्ने स्वतन्त्रे भाव्यता कुतः॥२७९॥
योगाभिप्रायतस्तेन नामास्मिन्नादिशद्विभुः।
प्रसङ्ख्यानबलात्त्वेतद्रूपं पूर्णत्वयोगतः॥२८०॥
अनुत्तरादिह प्रोक्तं महाप्रचयसञ्ज्ञितम्।
पूर्णत्वादेव भेदानामस्यां सम्भावना न हि॥२८१॥
तन्निरासाय नैतस्यां भेद उक्तो विशेषणम्।
सततोदितमित्येतत्सर्वव्यापित्वसूचकम्॥२८२॥
Nātra yogasya sadbhāvo bhāvanāderabhāvataḥ|
Aprameye'paricchinne svatantre bhāvyatā kutaḥ||279||
Yogābhiprāyatastena nāmāsminnādiśadvibhuḥ|
Prasaṅkhyānabalāttvetadrūpaṁ pūrṇatvayogataḥ||280||
Anuttarādiha proktaṁ mahāpracayasañjñitam|
Pūrṇatvādeva bhedānāmasyāṁ sambhāvanā na hi||281||
Tannirāsāya naitasyāṁ bheda ukto viśeṣaṇam|
Satatoditamityetatsarvavyāpitvasūcakam||282||
Существование (sadbhāvaḥ) Йоги (yogasya) здесь (atra) отсутствует (na) --в общем, здесь Йоги не существует-- из-за отсутствия (abhāvataḥ) созерцания и т.д. (bhāvanā-ādeḥ). Где (kutas) (есть) условие быть объектом созерцания (bhāvyatā) в (Реальности), которая не может быть воспринята как объект --т.е. Она непостижима-- (aprameye), которая неделима (aparicchinne) (и) Свободна (svatantre)? По этой причине (tena), Всепроникающий (vibhuḥ) не указал (na ādiśat) имя (nāma) с йогическим значением (yoga-abhiprāyatas) для Неё --т.e. для Turyātīta-- (asmin) --несмотря на то, что Абхинавагупта только что подтвердил, что yogī-s сумели придумать имя для Turyātīta: Satatodita, или "постоянно активное, или возвышенное состояние", которое будет упомянуто позже--.
Но (tu) эта (etad) Природа (rūpam) (достигается) силой непрерывной медитации --таков путь jñānī, или человека знания-- (prasaṅkhyāna-balāt). Здесь --т.e. в случае jñānī-s-- (iha) сказано (proktam), (что Turyātīta) зовётся Mahāpracaya, или "Великая Тотальность" (mahā-pracaya-sañjñitam), поскольку нет ничего выше Неё (anuttarāt), (и) поскольку Она связана с Полнотой (pūrṇatva-yogatas).
Поскольку Она Полна (pūrṇatvāt eva), нет никакой (na hi) возможности --букв. вероятностей-- (sambhāvanāḥ) разделений (bhedānām) в Ней --в Turyātīta-- (asyām). Чтобы опровергнуть это --т.e. возможность разделений-- (tad-nirāsāya), (в Mālinīvijayottaratantra) не упоминается (uktaḥ) никакого (na) конкретного --предполагая 'viśeṣaṇaḥ'-- (viśeṣaṇam) разделения (bhedaḥ) внутри Неё --а именно, внутри Turyātīta-- (etasyām).
Этот (etad) (термин Turyātīta) "Satatodita" --постоянно активное и возвышенное состояние-- (satata-uditam iti) означает проникновение во всё (sarva-vyāpitva-sūcakam)||279-282||
Строфы 283 - 291
न ह्येक एव भवति भेदः क्वचन कश्चन।
तुर्यातीते भेद एकः सततोदित इत्ययम्॥२८३॥
मूढवादस्तेन सिद्धमविभेदित्वमस्य तु।
श्रीपूर्वशास्त्रे तेनोक्तं पदस्थमपरं विदुः॥२८४॥
मन्त्रास्तत्पतयः सेशा रूपस्थमिति कीर्त्यते।
रूपातीतं परा शक्तिः सव्यापाराप्यनामया॥२८५॥
निष्प्रपञ्चो निराभासः शुद्धः स्वात्मन्यवस्थितः।
सर्वातीतः शिवो ज्ञेयो यं विदित्वा विमुच्यते॥२८६॥
Na hyeka eva bhavati bhedaḥ kvacana kaścana|
Turyātīte bheda ekaḥ satatodita ityayam||283||
Mūḍhavādastena siddhamavibheditvamasya tu|
Śrīpūrvaśāstre tenoktaṁ padasthamaparaṁ viduḥ||284||
Mantrāstatpatayaḥ seśā rūpasthamiti kīrtyate|
Rūpātītaṁ parā śaktiḥ savyāpārāpyanāmayā||285||
Niṣprapañco nirābhāsaḥ śuddhaḥ svātmanyavasthitaḥ|
Sarvātītaḥ śivo jñeyo yaṁ viditvā vimucyate||286||
Нигде (kvacana) не существует (na hi... bhavati... kaścana) ни единого (ekaḥ eva) разделения (bhedaḥ).
(Существует) это (ayam) глупое учение (mūḍha-vādaḥ), (утверждающее), что (iti): "(Есть) одно (ekaḥ) разделение (bhedaḥ) в Turyātīta --за пределами Turya-- (turya-atīte), (также известной как) Satatodita --постоянно активное, или возвышенное состояние-- (satata-udite)". Следовательно (tena), Её --Turyātīta-- (asya tu) неделимое состояние (avibheditvam) доказано (siddham).
По этой причине (tena), было сказано (uktam) в почтенном Mālinīvijayottaratantra (śrī-pūrva-śāstre):
Они --т.е. мудрецы-- считали (viduḥ) другое --то, что не является таким, т.e. погружённым в 'объективированное'-- (aparam) состоянием сна (pada-stham). Mantra-s (mantrāḥ), Mantreśvara-s (tad-patayaḥ) вместе с Mantramaheśvara-s (sa-īśāḥ) называются (kīrtyate) состоянием глубокого сна --rūpastha-- (rūpa-stham iti). Четвёртое состояние --Rūpātīta, или Turya-- (rūpātītam) (есть) Высшая Śakti (parā śaktiḥ) которая, хотя (api) наделена активностью --т.e. Она имманентна вселенной-- (sa-vyāpārā), является трансцендентной --букв. свободной от болезней-- (anāmayā). (Таттва, или принцип), лишённый какого-либо многообразия (niṣprapañcaḥ), проявления (nirābhāsaḥ), являющийся чистым (śuddhaḥ), пребывающим повсюду (avasthitaḥ) в Своей собственной Самости (sva-ātmani) (и) запредельный всему (sarva-atītaḥ), познав который (yam viditvā), человек полностью освобождается (vimucyate), называется (jñeyaḥ) Śiva (śivaḥ)||283-286||
इति श्रीसुमतिप्रज्ञाचन्द्रिकाशान्ततामसः।
श्रीशम्भुनाथः सद्भावं जाग्रदादौ न्यरूपयत्॥२८७॥
Iti śrīsumatiprajñācandrikāśāntatāmasaḥ|
Śrīśambhunāthaḥ sadbhāvaṁ jāgradādau nyarūpayat||287||
Так (iti), достопочтенный Śambhunātha --Kulaguru Абхинавагупты-- (śrī-śambhunāthaḥ), тот, чья тьма было рассеяна лунным светом мудрости почтенной Sumati (śrī-sumati-prajñā-candrikā-śānta-tāmasaḥ), изложил (nyarūpayat) реальную сущность/истину (sadbhāvam) в отношении бодрствования и др. (jāgrat-ādau)||287||
अन्ये तु कथयन्त्येषां भङ्गीमन्यादृशीं श्रिताः।
यद्रूपं जाग्रदादीनां तदिदानीं निरूप्यते॥२८८॥
Anye tu kathayantyeṣāṁ bhaṅgīmanyādṛśīṁ śritāḥ|
Yadrūpaṁ jāgradādīnāṁ tadidānīṁ nirūpyate||288||
Однако (tu), другие (anye) говорят (kathayanti), основываясь (śritāḥ) на ином (anyā-dṛśīm) способе (bhaṅgīm) в отношении них --т.e. бодрствования и др. состояний-- (eṣām). Теперь (idānīm) описывается (nirūpyate) природа (yad... rūpam... tad) бодрствования и пр. (jāgrat-ādīnām) (в соответствии с их точкой зрения)||288||
तत्राक्षवृत्तिमाश्रित्य बाह्याकारग्रहो हि यः।
तज्जाग्रत्स्फुटमासीनमनुबन्धि पुनः पुनः॥२८९॥
आत्मसङ्कल्पनिर्माणं स्वप्नो जाग्रद्विपर्ययः।
लयाकलस्य भोगोऽसौ मलकर्मवशान्नतु॥२९०॥
स्थिरो भवेन्निशाभावात्सुप्तं सौख्याद्यवेदने।
ज्ञानाकलस्य मलतः केवलाद्भोगमात्रतः॥२९१॥
Tatrākṣavṛttimāśritya bāhyākāragraho hi yaḥ|
Tajjāgratsphuṭamāsīnamanubandhi punaḥ punaḥ||289||
Ātmasaṅkalpanirmāṇaṁ svapno jāgradviparyayaḥ|
Layākalasya bhogo'sau malakarmavaśānnatu||290||
Sthiro bhavenniśābhāvātsuptaṁ saukhyādyavedane|
Jñānākalasya malataḥ kevalādbhogamātrataḥ||291||
Там (tatra), опираясь (āśritya) на деятельность чувств (akṣa-vṛttim), это бодрствование (tad-jāgrat) (означает то), из чего (yaḥ) (состоит) восприятие внешних форм (bāhya-ākāra-grahaḥ hi). (Это состояние, или pada является) беспрестанно (punar punar) очевидным/ясным (sphuṭam), устойчивым (āsīnam) (и) непрерывным (anubandhi). Сон со сновидениями (svapanaḥ) противоположен бодрствованию (jāgrat-viparyayaḥ). (Он является) творением собственных мыслей (ātma-saṅkalpa-nirmāṇam). Он (asau) (есть) наслаждение/переживание (bhogaḥ) Pralayākala (laya-akalasya) из-за Āṇavamala и Kārmamala (mala-karma-vaśāt). (И он) совсем не (na tu... bhavet) устойчивый (sthiraḥ) из-за отсутствия ночи --т.e. Māyīyamala-- (niśā-abhāvāt). Глубокий сон (suptam) (пребывает) в неведении относительно удовольствия и т.д. --т.е. в глубоком сне нет переживания удовольствия и пр.-- (saukhya-ādi-avedane), поскольку это всего лишь наслаждение/опыт (bhoga-mātrataḥ) Vijñānākala (jñāna-akalasya) исключительно из-за Āṇavamala (malatas kevalāt)||289-291||
Строфы 292 - 309
भेदवन्तः स्वतोऽभिन्नाश्चिकीर्ष्यन्ते जडाजडाः।
तुर्ये तत्र स्थिता मन्त्रतन्नाथाधीश्वरास्त्रयः॥२९२॥
यावद्भैरवबोधान्तःप्रवेशनसहिष्णवः।
भावा विगलदात्मीयसाराः स्वयमभेदिनः॥२९३॥
तुर्यातीतपदे संस्युरिति पञ्चदशात्मके।
यस्य यद्यत्स्फुटं रूपं तज्जाग्रदिति मन्यताम्॥२९४॥
यदेवास्थिरमाभाति स पूर्वं स्वप्न ईदृशः।
अस्फुटं तु यदाभाति सुषुप्तं तत्पुरोऽपि यत्॥२९५॥
त्रयस्यास्यानुसन्धिस्तु यद्वशादुपजायते।
स्रक्सूत्रकल्पं तत्तुर्यं सर्वभेदेषु गृह्यताम्॥२९६॥
यत्त्वद्वैतभरोल्लासद्राविताशेषभेदकम्।
तुर्यातीतं तु तत्प्राहुरित्थं सर्वत्र योजयेत्॥२९७॥
Bhedavantaḥ svato'bhinnāścikīrṣyante jaḍājaḍāḥ|
Turye tatra sthitā mantratannāthādhīśvarāstrayaḥ||292||
Yāvadbhairavabodhāntaḥpraveśanasahiṣṇavaḥ|
Bhāvā vigaladātmīyasārāḥ svayamabhedinaḥ||293||
Turyātītapade saṁsyuriti pañcadaśātmake|
Yasya yadyatsphuṭaṁ rūpaṁ tajjāgraditi manyatām||294||
Yadevāsthiramābhāti sa pūrvaṁ svapna īdṛśaḥ|
Asphuṭaṁ tu yadābhāti suṣuptaṁ tatpuro'pi yat||295||
Trayasyāsyānusandhistu yadvaśādupajāyate|
Sraksūtrakalpaṁ tatturyaṁ sarvabhedeṣu gṛhyatām||296||
Yattvadvaitabharollāsadrāvitāśeṣabhedakam|
Turyātītaṁ tu tatprāhuritthaṁ sarvatra yojayet||297||
(Хотя Vijñānākala-s) неразделимы (abhinnāḥ) сами по себе (svatas), они принимают разделение --т.е. они отделяются друг от друга-- (bhedavantaḥ). (Они одновременно) одушевлённые и неодушевлённые (jaḍa-ajaḍāḥ). Именно так (Великий Господь) пожелал произвести их --букв. 'они задуманы/желаемы быть созданными'-- (cikīrṣyante). (Когда) они пребывают (sthitāḥ) там (tatra), в Turya (turye), (они становятся) триадой (trayas) (из) Mantra, Mantreśvara и Mantramaheśvara (mantra-tad-nātha-adhīśvarāḥ). (Процесс восхождения на более высокие уровни автоматический и продолжается) до тех пор, пока (yāvat) сущности --объекты-- (bhāvāḥ), неся внутреннее проникновение в Сознание Bhairava (bhairava-bodha-antar-praveśana-sahiṣṇavaḥ), не утратят свои (индивидуальные) сущности (vigalat-ātmīya-sārāḥ). (Теперь,) неразделённые (abhedinaḥ) в себе самих (svayam), (они --а именно, те сущности--) остаются (saṁsyuḥ) в состоянии Turyātīta --за пределами Turya-- (turya-atīta-pade). Вот что происходит при наличии пятнадцати разделений (iti pañcadaśa-ātmake).
(Бодрствование) следует понимать (manyatām) так (iti): Бодрствование (tad jāgra) кого-либо (yasya) (является состоянием, в котором) любая форма (yad yad... rūpam) ясна (sphuṭam). То, что (yad eva) проявляется (ābhāti) как неустойчивое (asthiram) (и было) ранее (воспринято в бодрствовании) (pūrvam), такое (состояние) (īdṛśaḥ) (есть) сон (saḥ... svapnaḥ). Но (tu) то, что (yad... yad) проявляется (ābhāti) неотчётливо (asphuṭam) —если даже (api) ранее (это проявлялось чётко) (tad-puras)—, (является) глубоким сном (suṣuptam). Пусть будет постигнуто (состояние) Turya (tad... turyam gṛhyatām), которое подобно нити в гирлянде (srak-sūtra-kalpam) для всех разделений (sarva-bhedeṣu), (и) благодаря которой --нити-- (yad-vaśāt) возникает (upajāyate) единство (anusandhiḥ tu) тех трёх --т.e. бодрствования, сна со сновидениями и глубокого сна-- (trayasya asya)! Но (tu) (мудрец) сказал (prāhuḥ), что (yad) Turyātīta --за пределами Turya-- (turya-atītam tu) (— это такое состояние,) где все различия растворяются в Великолепии Изобилия Недвойственности (advaita-bhara-ullāsa-drāvita-aśeṣa-bhedakam). Таким образом (ittham), (мудрый человек) должен использовать (этот метод) (yojayet) повсюду (sarvatra)||292-297||
लयाकले तु स्वं रूपं जाग्रत्तत्पूर्ववृत्ति तु।
स्वप्नादीति क्रमं सर्वं सर्वत्रानुसरेद्बुधः॥२९८॥
Layākale tu svaṁ rūpaṁ jāgrattatpūrvavṛtti tu|
Svapnādīti kramaṁ sarvaṁ sarvatrānusaredbudhaḥ||298||
(Когда имеется тринадцать разделений,) для Pralayākala (laya-akale tu) бодрствование (jāgrat) (является) его собственной (svam) природой (rūpam), но (tu) сон и пр. (svapna-ādi) (есть) состояние, которое ему предшествует --т.e. Vijñānākala и др.-- (tad-pūrva-vṛtti). Поэтому (iti) мудрый человек (budhaḥ) везде (sarvatra) должен следовать (anusaret) всей (sarvam) последовательности (kramam)||298||
एकत्रापि प्रभौ पूर्णे चित्तुर्यातीतमुच्यते।
आनन्दस्तुर्यमिच्छैव बीजभूमिः सुषुप्तता॥२९९॥
ज्ञानशक्तिः स्वप्न उक्तः क्रियाशक्तिस्तु जागृतिः।
न चैवमुपचारः स्यात्सर्वं तत्रैव वस्तुतः॥३००॥
न चेन्न क्वापि मुख्यत्वं नोपचारोऽपि तत्क्वचित्।
एतच्छ्रीपूर्वशास्त्रे च स्फुटमुक्तं महेशिना॥३०१॥
तत्र स्वरूपं शक्तिश्च सकलश्चेति तत्त्रयम्।
इति जाग्रदवस्थेयं भेदे पञ्चदशात्मके॥३०२॥
अकलौ स्वप्नसौषुप्ते तुर्यं मन्त्रादिवर्गभाक्।
तुर्यातीतं शक्तिशम्भू त्रयोदशाभिधे पुनः॥३०३॥
स्वरूपं जाग्रदन्यत्तु प्राग्वत्प्रलयकेवले।
स्वं जाग्रत्स्वप्नसुप्ते द्वे तुर्याद्यत्र च पूर्ववत्॥३०४॥
विज्ञानाकलभेदेऽपि स्वं मन्त्रा मन्त्रनायकाः।
तदीशाः शक्तिशम्भ्वित्थं पञ्च स्युर्जाग्रदादयः॥३०५॥
सप्तभेदे तु मन्त्राख्ये स्वं मन्त्रेशा महेश्वराः।
शक्तिः शम्भुश्च पञ्चोक्ता अवस्था जाग्रदादयः॥३०६॥
स्वरूपं मन्त्रमाहेशी शक्तिर्मन्त्रमहेश्वरः।
शक्तिः शम्भुरिमाः पञ्च मन्त्रेशे पञ्चभेदके॥३०७॥
स्वं क्रिया ज्ञानमिच्छा च शम्भुरत्र च पञ्चमी।
महेशभेदे त्रिविधे जाग्रदादि निरूपितम्॥३०८॥
Ekatrāpi prabhau pūrṇe citturyātītamucyate|
Ānandasturyamicchaiva bījabhūmiḥ suṣuptatā||299||
Jñānaśaktiḥ svapna uktaḥ kriyāśaktistu jāgṛtiḥ|
Na caivamupacāraḥ syātsarvaṁ tatraiva vastutaḥ||300||
Na cenna kvāpi mukhyatvaṁ nopacāro'pi tatkvacit|
Etacchrīpūrvaśāstre ca sphuṭamuktaṁ maheśinā||301||
Tatra svarūpaṁ śaktiśca sakalaśceti tattrayam|
Iti jāgradavastheyaṁ bhede pañcadaśātmake||302||
Akalau svapnasauṣupte turyaṁ mantrādivargabhāk|
Turyātītaṁ śaktiśambhū trayodaśābhidhe punaḥ||303||
Svarūpaṁ jāgradanyattu prāgvatpralayakevale|
Svaṁ jāgratsvapnasupte dve turyādyatra ca pūrvavat||304||
Vijñānākalabhede'pi svaṁ mantrā mantranāyakāḥ|
Tadīśāḥ śaktiśambhvitthaṁ pañca syurjāgradādayaḥ||305||
Saptabhede tu mantrākhye svaṁ mantreśā maheśvarāḥ|
Śaktiḥ śambhuśca pañcoktā avasthā jāgradādayaḥ||306||
Svarūpaṁ mantramāheśī śaktirmantramaheśvaraḥ|
Śaktiḥ śambhurimāḥ pañca mantreśe pañcabhedake||307||
Svaṁ kriyā jñānamicchā ca śambhuratra ca pañcamī|
Maheśabhede trividhe jāgradādi nirūpitam||308||
Turyātīta (turya-atītam), (которая есть) Сознание (cit), пребывает (ucyate) в единственном месте (ekatra api), т.е. в Полном/Совершенном Господе (prabhau pūrṇe). Turya (turyam) (есть) Ānanda, или Блаженство (ānandaḥ). Глубокий сон (suṣuptatā), стадия семени (bīja-bhūmiḥ), (— это) Icchā, или Воля (icchā eva). Сон со сновиденими (svapnaḥ) считается (uktaḥ) Силой Знания (jñāna-śaktiḥ), (а) бодрствование (jāgṛtiḥ) (является) Силой Действия (kriyā-śaktiḥ tu).
Таким образом (evam), это не является (na ca... syāt) метафорой (upacāraḥ): 'Всё (sarvam) в действительности (vastutas) (находится) прямо там --а именно, в Нём Самом-- (tatra eva)'. Если бы (ced) (это) было не так (na), то не существовало бы (na... na) нигде (kvāpi ... kvacid) (никакого) изначального смысла (mukhyatvam... tad) (или) даже (api) метафоры (upacāraḥ).
Это (etad) было ясно сказано (sphuṭam uktam) Великим Господом (mahā-īśinā) в почтенном Mālinīvijayottaratantra (śrī-pūrva-śāstre ca). Там (tatra), в пятнадцатикратной части --от элемента земли (категории 36) до Prakṛti (категории 13)-- (bhede pañcadaśa-ātmake), та триада (tad-trayam iti), (составленная из) svarūpa --самой таттвы, от таттвы 36 до таттвы 13--, Sakala и (его) śakti (sva-rūpam śaktiḥ ca sakalaḥ ca iti), (является) этим (iyam) состоянием бодрствования (jāgrat-avasthā). Сон со сновидениями и глубокий сон (svapna-sauṣupte) (относятся к) двум бессильным познающим --т.e. к Pralayākala и Vijñānākala-- (akalau), (тогда как) Turya (turyam) связана с группой Мантр и др. (mantra-ādi-varga-bhāk). Turyātīta (turyātītam) (имеет отношение к) Śakti и Śambhu --Śakti и Śiva-- (śakti-śambhū). С другой стороны (punar), в разделе, называемом тринадцатикратном --от Puruṣa (категории 12) до Kalā (категории 7)-- (trayodaśa-abhidhe), бодрствование (jāgrat) (соответствует) svarūpa, или сущностной природе (svarūpam), но (tu) остальные (anyat) (являются) такими же, как прежде (prāgvat). В Pralayākala --когда разделений одиннадцать, в категории Māyā-- (pralaya-kevale) бодрствование (jāgrat) (связано со) svarūpa --с Pralayākala-- (svam), (в то время как) сон со сновидениями и глубокий сон (svapna-supte) с двумя --т.e. Vijñānākala и его силой, или śakti-- (dve). И (ca) здесь (atra), Turya и т.д. (turya-ādi) (остаются) как прежде (pūrva-vat). [В части, упомянутой как девятикратная --между Māyātattva (категорией 6) и Sadvidyātattva (категорией 5), т.е. в подкатегории, именуемой Mahāmāyā--], а именно, в разделении Vijñānākala (vijñāna-akala-bhede api), svarūpa (svam), Mantra-s (mantrāḥ), Mantreśvara-s (mantra-nāyakāḥ), Mantramaheśvara-s (tad-īśāḥ), (а также) Śakti and Śambhu (śakti-śambhū) являются (syuḥ), таким образом (ittham), пятью (состояниями) (pañca) бодрствования и др. (jāgrat-ādayaḥ). Но (tu) когда разделений становится семь --в Sadvidyātattva (категории 5)-- (sapta-bhede) в (познающем,) именуемом Mantra (mantra-ākhye), svarūpa --в данном случае здесь это Mantra-- (svam), Mantreśvara-s (mantra-īśāḥ), Mantramaheśvara-s (mahā-īśvarāḥ), Śakti (śaktiḥ) и (ca) Śambhu (śambhuḥ), считаются (uktāḥ) пятью (pañca) состояниями (avasthāḥ) бодрствования и др. (jāgrat-ādayaḥ). Когда разделений пять (pañca-bhedake), в Mantreśvara (mantra-īśe), svarūpa --сам Mantreśvara-- (svarūpam), śakti, или сила Mantramaheśvara (mantra-māhā-īśī śaktiḥ), Mantramaheśvara (mantra-mahā-īśvaraḥ), Śakti (śaktiḥ) (и) Śambhu (śambhuḥ) (соответствуют) тем (imāḥ) пяти (pañca) (avasthā-s, или состояниям сознания, т.е. бодрствованию и т.д.). В разделении Mantramaheśvara (mahā-īśa-bhede), когда разделение тройное --т.е. здесь только три разделения-- (trividha), бодрствование и т.д. (jāgrat-ādi) описываются (nirūpitam) (как связанные со) svarūpa --на этом уровне, самим Mantramaheśvara-- (svam), Действием (kriyā), Знанием (jñānam) и (ca) Волей (icchā), (вместе с) Śambhu --т.e. Śiva-- (śambhuḥ... ca), (именуемым) здесь (atra) Пятым (pañcamī)||299-308||
व्यापारादाधिपत्याच्च तद्धान्या प्रेरकत्वतः।
इच्छानिवृत्तेः स्वस्थत्वाच्छिव एकोऽपि पञ्चधा॥३०९॥
Vyāpārādādhipatyācca taddhānyā prerakatvataḥ|
Icchānivṛtteḥ svasthatvācchiva eko'pi pañcadhā||309||
Даже если (api) Śiva (śivaḥ) (—) один (ekaḥ), (Он проявляется) пятикратным (pañcadhā) из-за Kriyāśakti и Jñānaśakti --букв. из-за деятельности и господства--- (vyāpārāt ādhipatyāt ca), из-за Icchāśakti --букв. из-за того, что лишено этого (т.е. лишено Деятельности и Знания) и побуждает-- (tad-hānyā prerakatvatas), из-за Ānandaśakti --букв. из-за прекращения Воли-- (icchā-nivṛtteḥ), (и) из-за Cicchakti --букв. из-за пребывания в своей собственной Самости-- (sva-sthatvāt)||309||
इत्येष दर्शितोऽस्माभिस्तत्त्वाध्वा विस्तरादथ।
Ityeṣa darśito'smābhistattvādhvā vistarādatha|
Так (iti), этот (eṣaḥ) путь, связанный с категориями (tattva-adhvā), подробно (vistarāt) был показан (darśitaḥ... atha) мной --букв. нами-- (asmābhiḥ).
Дополнительная Информация
Этот документ был составлен Габриэлем Pradīpaka, одним из двух основателей этого сайта, духовным гуру, экспертом в санскрите и философии Трика.
Для получения дополнительной информации о санскрите, йоге и философии, или если вы просто хотите оставить комментарий, задать вопрос или нашли ошибку, напишите нам: Это наша электронная почта.
| Вернуться 10. 1-151 | Продолжить чтение 11. 1-118 |









