| Töltsd le és telepítsd a nélkülözhetetlen betűtípusokat(s) Hogy megtekinthesd a Szanszkritot annak teljes fényében Olvass Transzliteráció (2) (magyar) hogy teljes mértékben átlásd a transzliterációs rendszert |
Śrīviṣṇusahasranāmastotram
Viṣṇu ezer nevének tiszteletreméltó himnusza
Introduction

The dialogue between Yudhiṣṭhira and Bhīṣma in the Mahābhārata constitutes the core of the story that is behind this famous hymn
After the great war of the field of Kuru, the Pāṇḍavas have won, but the victory has a bitter taste: The entire family has been practically annihilated. Yudhiṣṭhira, the new king, carries a weight that does not leave him in peace. He does not celebrate. He asks himself, again and again, whether all that bloodshed had any meaning. In the midst of that state of mind, he turns to his grandfather Bhīṣma, who lies on a bed of arrows on the battlefield, waiting for the propitious moment to die.
Bhīṣma is a peculiar figure in this story. He is not a sage retired in a cave nor a teacher seated in a temple. He is an old warrior who fought on the enemy side, who was struck down by Arjuna's arrows and who, by a personal vow, cannot simply die: He has to wait for the northern solstice to arrive. He is, therefore, on the threshold between life and death, suffering physically, but preserving an extraordinary mental clarity. Yudhiṣṭhira approaches him not only as king to subject, but as grandson to grandfather, as someone who was raised by that man and who now sees him die.
What Yudhiṣṭhira puts before him are not abstract questions of theology, but questions that are born from a concrete experience of destruction. He asks him who the only supreme God is, what the ultimate end of life is, whom one must praise to obtain prosperity in this world and bliss in the next, on whom one must meditate, what name one must recite to liberate oneself from the cycle of births and deaths, and which is, among all duties, the highest. There are six questions, but behind all of them there is only one: how does one go on living after having destroyed everything?
Bhīṣma's answer is unexpected in its form. He does not offer a philosophical treatise nor a gradual argumentation. He simply recites a thousand names of Viṣṇu. Each name points to an aspect of the divine: His power, His mercy, His omnipresence, His role as sustainer of the cosmos. The idea that underlies this is that reciting these thousand names is equivalent to performing a thousand sacrifices. And since the majority of people cannot execute the complex Vedic rituals, the recitation of names becomes an accessible path for all, without restrictions of caste, of gender or of condition.
Bhīṣma does not only recite the names: He explicitly affirms that this is the highest dharma. Not because the other duties do not matter, but because this one contains them all in a simple and direct manner. Reciting the name of Viṣṇu, for Bhīṣma, is the most effective remedy against the suffering of Saṃsāra, the endless cycle of birth, death and rebirth. It is, in a certain sense, the most democratic form of liberation.
At the end of the dialogue, Bhīṣma pronounces some words that function as his spiritual testament. He tells Yudhiṣṭhira, and all those who are present, that they should always follow the truth, in thought, word and action; that they should seek in themselves the infinite and the eternal; that they should practice discipline and compassion. And he concludes with an affirmation that summarizes all his teaching: Where Kṛṣṇa is, there is dharma; and where dharma is, there is infallible victory.
What makes this dialogue singular is not only its content, but its location in the story. It is not a treatise written in a monastery, but a conversation between a man who has just lost everything and an old man who is about to die. Yudhiṣṭhira asks from the wound of the war; Bhīṣma responds from the edge of life. The result is not a doctrine, but a legacy: The idea that, even in the midst of destruction, there is a name that can be recited, a presence in which one can trust, a path that does not require great rituals but a simple and constant surrender.
I must note one thing: As a translator of this hymn I will now be giving the literal meanings «in general». Almost every name has a host of very subtle symbolic meanings. I will hardly ever be providing them or my translation would be never-ending.
Now read the Śrīviṣṇusahasranāmastotram and experience Supreme Delight, dear Śiva.
Important: Everything that is between parentheses and in italics within the translation has been added by me to complete the sense of a given phrase or sentence. In turn, everything that is between double hyphen (--...--) constitutes additional clarifying information also added by me.
Śrīviṣṇusahasranāmastotram
ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः।
भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः॥१॥
Om̐ viśvaṁ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ|
Bhūtakṛdbhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ||1||
Om̐ (om̐), (1) the universe (viśvam), (2) Viṣṇu --lit. All-pervading-- (viṣṇuḥ), (3) the exclamation «Vaṣat» (vaṣaṭ-kāraḥ), (4) Lord of past, future and present (bhūta-bhavya-bhavat-prabhuḥ), (5) Creator of beings (bhūta-kṛt), (6) Sustainer of beings (bhūta-bhṛt), (7) Existence --and also «Existent»-- (bhāvaḥ), (8) Self of creatures (bhūta-ātmā), (9) Creator and Causer of the well-being of beings (bhūta-bhāvanaḥ)||1||
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः।
अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च॥२॥
Pūtātmā paramātmā ca muktānāṁ paramā gatiḥ|
Avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca||2||
(10) Of pure nature (pūta-ātmā), (11) Supreme Self (parama-ātmā), (12) Supreme (paramā) Means or Path (gatiḥ) of the liberated ones (muktānām), (13) Imperishable (avyayaḥ), (14) Person (puruṣaḥ), (15) Witness (sākṣī), (16) Knower of the field --of the body-- (kṣetra-jñaḥ), and also (ca... eva ca) (17) Indestructible (akṣaraḥ)||2||
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः।
नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः॥३॥
Yogo yogavidāṁ netā pradhānapuruṣeśvaraḥ|
Nārasiṁhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ||3||
(18) Yoga (yogaḥ), (19) Guide (netā) of the knowers of Yoga (yoga-vidām), (20) Lord of Puruṣa and Prakṛti (pradhāna-puruṣa-īśvaraḥ), (21) Who has the form of the Man-Lion (nāra-siṁha-vapus), (22) Fortunate/Prosperous --the goddess Mahālakṣmī is seated on His chest-- (śrīmān), (23) Whose hair is beautiful and abundant (keśavaḥ), (24) Best of men --the Highest Being-- (puruṣa-uttamaḥ)||3||
सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः।
सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः॥४॥
Sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇurbhūtādirnidhiravyayaḥ|
Sambhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ||4||
(25) All (sarvaḥ), (26) Śarva --a god who kills with arrows-- (śarvaḥ), (27) Śiva --Auspicious-- (śivaḥ), (28) Firm (sthāṇuḥ), (29) Who originates all beings (bhūta-ādiḥ), (30) Immutable treasure (nidhiḥ avyayaḥ), (31) Birth/Source (sambhavaḥ), (32) Promoter (bhāvanaḥ), (33) Preserver (bhartā), (34) Origin (prabhavaḥ), (35) Master (prabhuḥ), (36) Lord (īśvaraḥ)||4||
स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः।
अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः॥५॥
Svayambhūḥ śambhurādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ|
Anādinidhano dhātā vidhātā dhāturuttamaḥ||5||
(37) Self-existent (svayambhūḥ), (38) Śambhu --Who grants happiness-- (śambhuḥ), (39) Āditya --Who belongs to the solar line-- (ādityaḥ), (40) Lotus-eyed One (puṣkara-akṣaḥ), (41) Great sound (mahā-svanaḥ), (42) Without beginning or end (an-ādi-nidhanaḥ), (43) Creator/Sustainer (dhātā), (44) Author/Granter (vidhātā), (45) Highest constituent (dhātuḥ uttamaḥ)||5||
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः।
विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः॥६॥
Aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho'maraprabhuḥ|
Viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ||6||
(46) Immeasurable (aprameyaḥ), (47) Lord of the senses (hṛṣīka-īśaḥ), (48) Who has a lotus springing from the navel (padma-nābhaḥ), (49) Lord of the immortals (amara-prabhuḥ), (50) Doer of all (viśva-karmā), (51) Manu --Intelligent-- (manuḥ), (52) Celestial builder (tvaṣṭā), (53) the Greatest and Strongest One (sthaviṣṭhaḥ), (54) Ancient Dhruva --Permanent-- (sthaviraḥ dhruvaḥ)||6||
अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः।
प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्॥७॥
Agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ|
Prabhūtastrikakubdhāma pavitraṁ maṅgalaṁ param||7||
(55) Who cannot be perceived --Who is not an object-- (agrāhyaḥ), (56) Perpetual (śāśvataḥ), (57) Kṛṣṇa (kṛṣṇaḥ), (58) Reddish-eyed One (lohita-akṣaḥ), (59) Destroyer/Piercer (pratardanaḥ), (60) Opulent (prabhūtaḥ), (61) Abode of the three regions (tri-kakub-dhāma), (62) Means of purification (pavitram), (63) Supremely Propitious (maṅgalam param)||7||
ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः।
हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः॥८॥
Īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ|
Hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ||8||
(64) Ruler (īśānaḥ), (65) Giver of vital energy (prāṇa-daḥ), (66) Vital energy (prāṇaḥ), (67) the Eldest One (jyeṣṭhaḥ), (68) the Best One (śreṣṭhaḥ), (69) Lord of the living beings (prajā-patiḥ), (70) Golden embryo (hiraṇya-garbhaḥ), (71) Embryo of the Earth (bhū-garbhaḥ), (72) Descendant of Madhu (mādhavaḥ), (73) Killer of the demon Madhu (madhu-sūdanaḥ)||8||
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः।
अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्॥९॥
Īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ|
Anuttamo durādharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtirātmavān||9||
(74) Īśvara (īśvaraḥ), (75) Courageous (vikramī), (76) Archer (dhanvī), (77) Scholar (medhāvī), (78) Who takes a stride --also «Heroic valor»-- (vikramaḥ), (79) Course/Succession (kramaḥ), (80) Unsurpassable --there is nothing higher than He-- (anuttamaḥ), (81) Difficult to attack (durādharṣaḥ), (82) Who knows what is right --or «Who knows all that has been done»-- (kṛta-jñaḥ), (83) Work (kṛtiḥ), (84) Master of Himself (ātmavān)||9||
सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः।
अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः॥१०॥
Sureśaḥ śaraṇaṁ śarma viśvaretāḥ prajābhavaḥ|
Ahaḥ saṁvatsaro vyālaḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ||10||
(85) Lord of the gods (sura-īśaḥ), (86) Refuge (śaraṇam), (87) Happiness (śarma), (88) Seed of the universe (viśva-retāḥ), (89) Origin of the living beings (prajā-bhavaḥ), (90) Day (ahar), (91) Year (saṁvatsaraḥ), (92) Serpent --for He is elusive-- (vyālaḥ), (93) Idea/consciousness (pratyayaḥ), (94) All-viewing One (sarva-darśanaḥ)||10||
अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः।
वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः॥११॥
Ajaḥ sarveśvaraḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādiracyutaḥ|
Vṛṣākapirameyātmā sarvayogaviniḥsṛtaḥ||11||
(95) Unborn (ajaḥ), (96) Lord of all (sarva-īśvaraḥ), (97) Perfected (siddhaḥ), (98) Perfection/Consummation/Achievement (siddhiḥ), (99) First of all (sarva-ādiḥ), (100) He who has not fallen/Imperishable (acyutaḥ), (101) Sun --lit. «ape man»-- (vṛṣākapiḥ), (102) Whose nature cannot be measured (ameya-ātmā), (103) He who has escaped from all yokes (sarva-yoga-viniḥsṛtaḥ)||11||
वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मासम्मितः समः।
अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः॥१२॥
Vasurvasumanāḥ satyaḥ samātmāsammitaḥ samaḥ|
Amoghaḥ puṇḍarīkākṣo vṛṣakarmā vṛṣākṛtiḥ||12||
(104) Excellent (vasuḥ), (105) Whose Mind is excellent (vasu-manāḥ), (106) True (satyaḥ), (107) Equanimous (sama-ātmā), (108) Incommensurable (asammitaḥ), (109) Impartial (samaḥ), (110) Infallible (amoghaḥ), (111) Lotus-eyed One (puṇḍarīka-akṣaḥ), (112) Who performs manly deeds (vṛṣa-karmā), (113) Whose Form is manly/Bull-shaped One (vṛṣa-ākṛtiḥ)||12||
रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः।
अमृतः शाश्वतस्थाणुर्वरारोहो महातपाः॥१३॥
Rudro bahuśirā babhrurviśvayoniḥ śuciśravāḥ|
Amṛtaḥ śāśvatasthāṇurvarāroho mahātapāḥ||13||
(114) Rudra --lit. Howler-- (rudraḥ), (115) Many-headed One (bahu-śirāḥ), (116) Brown-haired One (babhruḥ), (117) Source of the universe (viśva-yoniḥ), (118) Of shining renown (śuci-śravāḥ), (119) Immortal (amṛtaḥ), (120) Eternal and Stable (śāśvata-sthāṇuḥ), (121) Beautiful-hipped One (varārohaḥ), (122) Great ascetic (mahā-tapāḥ)||13||
सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः।
वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः॥१४॥
Sarvagaḥ sarvavidbhānurviṣvakseno janārdanaḥ|
Vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ||14||
(123) All-pervading (sarvagaḥ), (124) Omniscient Splendor (sarvavid-bhānuḥ), (125) Whose hosts or armies go everywhere (viṣvaksenaḥ), (126) Who agitates men (janārdanaḥ), (127) Veda (vedaḥ), (128) Knower of the Veda-s (veda-vit), (129) Perfect (avyaṅgaḥ), (130) Whose limbs are the Veda-s (veda-aṅgaḥ), (131) Conversant with the Veda-s (veda-vit), (132) Sage/Poet (kaviḥ)||14||
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः।
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः॥१५॥
Lokādhyakṣaḥ surādhyakṣo dharmādhyakṣaḥ kṛtākṛtaḥ|
Caturātmā caturvyūhaścaturdaṁṣṭraścaturbhujaḥ||15||
(133) Who presides over the worlds (loka-adhyakṣaḥ), (134) Who presides over the gods (sura-adhyakṣaḥ), (135) Who presides over dharma (dharma-adhyakṣaḥ), (136) Cause and Effect (kṛta-akṛtaḥ), (137) Of fourfold nature (catur-ātmā), (138) With four emanations/manifestations (catur-vyūhaḥ), (139) Four-tusked One (catur-daṁṣṭraḥ), (140) Four-armed One (catur-bhujaḥ)||15||
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः।
अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः॥१६॥
Bhrājiṣṇurbhojanaṁ bhoktā sahiṣṇurjagadādijaḥ|
Anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ||16||
(141) Resplendent (bhrājiṣṇuḥ), (142) Food (bhojanam), (143) Enjoyer (bhoktā), (144) Endurer (sahiṣṇuḥ), (145) First-born of the world (jagat-ādi-jaḥ), (146) Sinless (anaghaḥ), (147) Triumphant (vijayaḥ), (148) Victorious (jetā), (149) Source of the universe (viśva-yoniḥ), (150) Who resides again and again in bodies --lit. Who restores goods-- (punarvasuḥ)||16||
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः।
अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः॥१७॥
Upendro vāmanaḥ prāṁśuramoghaḥ śucirūrjitaḥ|
Atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ||17||
(151) Younger brother of Indra (upendraḥ), (152) Dwarf (vāmanaḥ), (153) Tall (prāṁśuḥ), (154) Efficacious (amoghaḥ), (155) Radiant/Pure (śuciḥ), (156) Powerful/Strong (ūrjitaḥ), (157) Higher than Indra (atīndraḥ), (158) Who attracts/absorbs everything (saṅgrahaḥ), (159) Emission/Creation (sargaḥ), (160) Of firm Mind/Stable (dhṛta-ātmā), (161) Restrainer (niyamaḥ), (162) Controller (yamaḥ)||17||
वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः।
अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः॥१८॥
Vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ|
Atīndriyo mahāmāyo mahotsāho mahābalaḥ||18||
(163) Knowable (vedyaḥ), (164) Versed in science (vaidyaḥ), (165) Eternal Yogī (sadā-yogī), (166) Slayer of enemies (vīrahā), (167) Descendant of Madhu (mādhavaḥ), (168) Madhu --lit. honey-- (madhuḥ), (169) Who is beyond the senses (atīndriyaḥ), (170) Greatly mayic (mahā-māyaḥ), (171) Who has Great Power and Energy (mahā-utsāhaḥ), (172) Who possesses Great Force (mahā-balaḥ)||18||
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः।
अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्॥१९॥
Mahābuddhirmahāvīryo mahāśaktirmahādyutiḥ|
Anirdeśyavapuḥ śrīmānameyātmā mahādridhṛk||19||
(173) Of great intellect/understanding (mahā-buddhiḥ), (174) Very Potent (mahā-vīryaḥ), (175) Very Powerful (mahā-śaktiḥ), (176) Of Great Splendor (mahā-dyutiḥ), (177) Whose Form is indefinable (anirdeśya-vapuḥ), (178) Fortunate (śrīmān), (179) Whose Nature is immeasurable (ameya-ātmā), (180) Sustainer of the Great Mountain (mahā-adri-dhṛk)||19||
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः।
अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः॥२०॥
Maheṣvāso mahībhartā śrīnivāsaḥ satāṁ gatiḥ|
Aniruddhaḥ surānando govindo govidāṁ patiḥ||20||
(181) Great Archer (mahā-iṣvāsaḥ), (182) Sustainer of the Earth (mahī-bhartā), (183) Abode of Śrī --that is, of the goddess Mahālakṣmī-- (śrī-nivāsaḥ), (184) Means or Path of good men (satām gatiḥ), (185) Ungovernable (aniruddhaḥ), (186) Bliss of the gods (sura-ānandaḥ), (187) Cowherd (govindaḥ), (188) Lord of the cowherds (govidām patiḥ)||20||
मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः।
हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः॥२१॥
Marīcirdamano haṁsaḥ suparṇo bhujagottamaḥ|
Hiraṇyanābhaḥ sutapāḥ padmanābhaḥ prajāpatiḥ||21||
(189) Ray of Light (marīciḥ), (190) Who subjugates and punishes (damanaḥ), (191) Swan (haṁsaḥ), (192) Of beautiful wings (su-parṇaḥ), (193) the Best among serpents (bhujaga-uttamaḥ), (194) Who has a golden Navel (hiraṇya-nābhaḥ), (195) Who practices severe austerities (su-tapāḥ), (196) Who has a Navel (beautiful as) a lotus (padma-nābhaḥ), (197) Lord of the living beings (prajā-patiḥ)||21||
अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान्स्थिरः।
अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा॥२२॥
Amṛtyuḥ sarvadṛk siṁhaḥ sandhātā sandhimānsthiraḥ|
Ajo durmarṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā||22||
(198) Devoid of death (amṛtyuḥ), (199) Who sees all (sarva-dṛk), (200) Lion (siṁhaḥ), (201) Who unites (sandhātā), (202) Who exists in peace (sandhimān), (203) Firm (sthiraḥ), (204) Who is not born (ajaḥ), (205) Unbearable (durmarṣaṇaḥ), (206) Teacher/Instructor (śāstā), (207) Famous (viśruta-ātmā), (208) Destroyer of the enemy of the gods (sura-ari-hā)||22||
गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः।
निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः॥२३॥
Gururgurutamo dhāma satyaḥ satyaparākramaḥ|
Nimiṣo'nimiṣaḥ sragvī vācaspatirudāradhīḥ||23||
(209) Guru (guruḥ), (210) the Best of Guru-s (guru-tamaḥ), (211) Abode (dhāma), (212) Genuine (satyaḥ), (213) Truly Brave and Powerful (satya-parākramaḥ), (214) With closed eyes (nimiṣaḥ), (215) Without closed eyes/Vigilant (animiṣaḥ), (216) Who has a garland (sragvī), (217) Lord of Speech and Greatly Intelligent (vācas-patiḥ udāra-dhīḥ)||23||
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः।
सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्॥२४॥
Agraṇīrgrāmaṇīḥ śrīmānnyāyo netā samīraṇaḥ|
Sahasramūrdhā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt||24||
(218) Who leads (agraṇīḥ), (219) Chief (grāmaṇīḥ), (220) Splendid (śrīmān), (221) Justice and rectitude (nyāyaḥ), (222) Guide (netā), (223) Who sets in motion (samīraṇaḥ), (224) One thousand-headed One (sahasra-mūrdhā), (225) Soul of the universe (viśva-ātmā), (226) One thousand-eyed One (sahasra-akṣaḥ), (227) One thousand-footed One (sahasra-pāt)||24||
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः।
अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः॥२५॥
Āvartano nivṛttātmā saṁvṛtaḥ sampramardanaḥ|
Ahaḥ saṁvartako vahniranilo dharaṇīdharaḥ||25||
(228) Who makes revolve (āvartanaḥ), (229) Whose Spirit is withdrawn (nivṛtta-ātmā), (230) Covered/Enveloped (saṁvṛtaḥ), (231) Who crushes to pieces (sampramardanaḥ), (232) Who regulates the days (ahaḥ saṁvartakaḥ), (233) Fire (vahniḥ), (234) God of the wind (anilaḥ), (235) Sustainer of the Earth (dharaṇī-dharaḥ)||25||
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः।
सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः॥२६॥
Suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛgviśvabhugvibhuḥ|
Satkartā satkṛtaḥ sādhurjahnurnārāyaṇo naraḥ||26||
(236) Extremely propitious and gracious (suprasādaḥ), (237) Kind-minded One (prasanna-ātmā), (238) Who sustains everything (viśva-dhṛk), (239) Who enjoys everything (viśva-bhuk), (240) All-pervading One (vibhuḥ), (241) Benefactor (satkartā), (242) Worshiped/Honored (satkṛtaḥ), (243) Upright/Virtuous (sādhu), (244) Jahnu --name of a sage who swallowed the entire Ganges-- (jahnuḥ), (245) Nārāyaṇa --lit. Who moves upon the waters-- (nārāyaṇaḥ), (246) Primordial Man (naraḥ)||26||
असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः।
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः॥२७॥
Asaṅkhyeyo'prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭakṛcchuciḥ|
Siddhārthaḥ siddhasaṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhisādhanaḥ||27||
(247) Innumerable (asaṅkhyeyaḥ), (248) Whose Spirit is inscrutable (aprameya-ātmā), (249) Special (viśiṣṭaḥ), (250) Producer of precepts (śiṣṭa-kṛt), (251) Pure (śuciḥ), (252) Who has reached the Goal (siddha-arthaḥ), (253) Whose Desires are fulfilled (siddha-saṅkalpaḥ), (254) Giver of Perfection (siddhi-daḥ), (255) Means to attain Perfection (siddhi-sādhanaḥ)||27||
वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः।
वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः॥२८॥
Vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇurvṛṣaparvā vṛṣodaraḥ|
Vardhano vardhamānaśca viviktaḥ śrutisāgaraḥ||28||
(256) Who grants days of rectitude (vṛṣāhī), (257) Bull (vṛṣabhaḥ), (258) Viṣṇu --lit. Who penetrates everything-- (viṣṇuḥ), (259) Whose joints are powerful (vṛṣaparvā), (260) Bull-bellied One (vṛṣa-udaraḥ), (261) Grantor of Prosperity (vardhanaḥ), (262) Who increases (vardhamānaḥ), and (ca) (263) Solitary (viviktaḥ), (264) Ocean of the Veda-s (śruti-sāgaraḥ)||28||
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः।
नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः॥२९॥
Subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ|
Naikarūpo bṛhadrūpaḥ śipiviṣṭaḥ prakāśanaḥ||29||
(265) Whose arms are beautiful (su-bhujaḥḥ), (266) Difficult to carry (durdharaḥ), (267) Eloquent (vāgmī), (268) Great Lord (mahā-indraḥ), (269) Giver of wealth (vasu-daḥ), (270) Wealth (vasuḥ), (271) Multiform (naikarūpaḥ), (272) Whose Form is great (bṛhat-rūpaḥ), (273) Penetrated by the Rays (śipiviṣṭaḥ), (274) Illuminator (prakāśanaḥ)||29||
ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः।
ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः॥३०॥
Ojastejodyutidharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ|
Ṛddhaḥ spaṣṭākṣaro mantraścandrāṁśurbhāskaradyutiḥ||30||
(275) Who has Vigor, Splendor and Brilliance (ojas-tejas-dyuti-dharaḥ), (276) Of brilliant nature (prakāśa-ātmā), (277) Heater (pratāpanaḥ), (278) Rich (ṛddhaḥ), (279) Who contains clear sounds or syllables --refers to the sound of Om̐-- (spaṣṭa-akṣaraḥ), (280) Mantra (mantraḥ), (281) Moon-Beam (candra-aṁśuḥ), (282) Who has the Brilliance of the Sun (bhāskara-dyutiḥ)||30||
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः।
औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः॥३१॥
Amṛtāṁśūdbhavo bhānuḥ śaśabinduḥ sureśvaraḥ|
Auṣadhaṁ jagataḥ setuḥ satyadharmaparākramaḥ||31||
(283) Source of the Moon (amṛtāṁśu-udbhavaḥ), (284) Sun (bhānuḥ), (285) Moon (śaśabinduḥ), (286) Lord of the gods (sura-īśvaraḥ), (287) Remedy (auṣadham), (288) Bridge of the world (jagataḥ setuḥ), (289) Whose Heroism is for Truth and Dharma (satya-dharma-parākramaḥ)||31||
भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः।
कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः॥३२॥
Bhūtabhavyabhavannāthaḥ pavanaḥ pāvano'nalaḥ|
Kāmahā kāmakṛtkāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ||32||
(290) Lord of past, future and present (bhūta-bhavya-bhavat-nāthaḥ), (291) Purifier (pavanaḥ), (292) Holy (pāvanaḥ), (293) Fire (analaḥ), (294) Destroyer of desires (kāma-hā), (295) Who fulfills desires (kāma-kṛt), (296) Lovely/Beautiful (kāntaḥ), (297) God of Love/Object of desire (kāmaḥ), (298) Who grants desires (kāma-pradaḥ), (299) Master/Lord/Powerful (prabhuḥ)||32||
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः।
अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित्॥३३॥
Yugādikṛdyugāvarto naikamāyo mahāśanaḥ|
Adṛśyo vyaktarūpaśca sahasrajidanantajit||33||
(300) Creator of eras (yuga-ādikṛt), (301) Who makes the eras turn (yuga-āvartaḥ), (302) Possessor of many Māyā-s (naika-māyaḥ), (303) Voracious (mahāśanaḥ), (304) Invisible (adṛśyaḥ), (305) Who has a manifest Form (vyakta-rūpaḥ), and (ca) (306) Conqueror of thousands (sahasra-jit), (307) Conqueror of innumerable (ananta-jit)||33||
इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः।
क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः॥३४॥
Iṣṭo'viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣo vṛṣaḥ|
Krodhahā krodhakṛtkartā viśvabāhurmahīdharaḥ||34||
(308) Beloved (iṣṭaḥ), (309) Indistinguishable (aviśiṣṭaḥ), (310) Dear to the learned (śiṣṭa-iṣṭaḥ), (311) Who has a lock of hair (śikhaṇḍī), (312) Neighbor --this is the literal meaning-- (nahuṣaḥ), (313) Bull --the dharma personified as this animal-- (vṛṣaḥ), (314) Eliminator of anger (krodha-hā), (315) Maker of anger (krodha-kṛt-kartā), (316) Who has all arms (viśva-bāhuḥ), (317) Supporter of the Earth (mahī-dharaḥ)||34||
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः।
अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः॥३५॥
Acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsavānujaḥ|
Apāṁnidhiradhiṣṭhānamapramattaḥ pratiṣṭhitaḥ||35||
(318) Permanent (acyutaḥ), (319) Celebrated (prathitaḥ), (320) Vital energy (prāṇaḥ), (321) Giver of vital energy (prāṇa-daḥ), (322) Younger brother of Indra (vāsava-anujaḥ), (323) Ocean (apāṁnidhiḥ), (324) Base/Seat (adhiṣṭhānam), (325) Careful/Attentive (apramattaḥ), (326) Established (pratiṣṭhitaḥ)||35||
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः।
वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः॥३६॥
Skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyuvāhanaḥ|
Vāsudevo bṛhadbhānurādidevaḥ purandaraḥ||36||
(327) Attacker --it is also an epithet of Kārtikeya-- (skandaḥ), (328) Supporter of Skanda (skanda-dharaḥ), (329) Capable of bearing a burden (dhuryaḥ), (330) Giver of boons (vara-da), (331) Whose vehicle is the wind (vāyu-vāhanaḥ), (332) Vāsudeva --lit. descendant of Vasudeva-- (vāsudevaḥ), (333) Who shines brightly (bṛhat-bhānuḥ), (334) Primordial God (ādi-devaḥ), (335) Destroyer of fortresses (purandaraḥ)||36||
अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः।
अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः॥३७॥
Aśokastāraṇastāraḥ śūraḥ śaurirjaneśvaraḥ|
Anukūlaḥ śatāvartaḥ padmī padmanibhekṣaṇaḥ||37||
(336) Devoid of sorrow (aśokaḥ), (337) Who allows the crossing --the crossing of the ocean of Saṁsāra or Becoming-- (tāraṇaḥ), (338) Savior (tāraḥ), (339) Valorous (śūraḥ), (340) Śauri --patronymic of Viṣṇu-- (śauriḥ), (341) Lord of men (jana-īśvaraḥ), (342) Favorable/Friendly (anukūlaḥ), (343) Who has a hundred locks on the head (śatāvartaḥ), (344) Spotted/Elephant/Who possesses lotuses (padmī), (345) With lotus-like eyes (padma-nibha-īkṣaṇaḥ)||37||
पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत्।
महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः॥३८॥
Padmanābho'ravindākṣaḥ padmagarbhaḥ śarīrabhṛt|
Maharddhirṛddho vṛddhātmā mahākṣo garuḍadhvajaḥ||38||
(346) Whose navel is a lotus (padma-nābhaḥ), (347) Whose eyes resemble a lotus (aravinda-akṣaḥ), (348) Who contains lotuses (padma-garbhaḥ), (349) Endowed with a body (śarīra-bhṛt), (350) Very prosperous (maharddhiḥ), (351) Opulent (ṛddhaḥ), (352) Ancient Self (vṛddha-ātmā), (353) Great-eyed One (mahā-akṣaḥ), (354) Who bears Garuḍa on His banner (garuḍa-dhvajaḥ)||38||
अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः।
सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः॥३९॥
Atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havirhariḥ|
Sarvalakṣaṇalakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñjayaḥ||39||
(355) Unequaled (atulaḥ), (356) Śarabha --a fabulous animal with eight legs and stronger than a lion-- (śarabha), (357) Fearful (bhīmaḥ), (358) Knower of the correct time (samaya-jñaḥ), (359) Bearer of oblations (havis-hariḥ), (360) Possessor of all auspicious marks and signs (sarva-lakṣaṇa-lakṣaṇyaḥ), (361) Possessor of good fortune/Consort of Mahālakṣmī (lakṣmīvān), (362) Victorious in battle (samitiñjayaḥ)||39||
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः।
महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः॥४०॥
Vikṣaro rohito mārgo heturdāmodaraḥ sahaḥ|
Mahīdharo mahābhāgo vegavānamitāśanaḥ||40||
(363) Effluence --this is the literal meaning-- (vikṣaraḥ), (364) Reddish (rohitaḥ), (365) Path (mārgaḥ), (366) Cause (hetu), (367) One who has a cord around the waist (dāma-udaraḥ), (368) One who endures everything (sahaḥ), (369) Earth-supporter (mah-dharaḥ), (370) Greatly Fortunate (mahā-bhāgaḥ), (371) Swift (vegavān), (372) Not moderate in eating (amita-aśanaḥ)||40||
उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः।
करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः॥४१॥
Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ|
Karaṇaṁ kāraṇaṁ kartā vikartā gahano guhaḥ||41||
(373) Origin (udbhavaḥ), (374) Agitator (kṣobhaṇaḥ), (375) God (devaḥ), (376) One whose nature is Well-being --Śrī is also the name of the goddess Mahālakṣmī-- (śrī-garbhaḥ), (377) Supreme Lord (parama-īśvaraḥ), (378) Instrument (karaṇam), (379) Cause (kāraṇam), (380) Doer (kartā), (381) Transformer (vikartā), (382) Deep/Impenetrable/Inexplicable (gahanaḥ), (383) Reared in a secret place --literal translation that would apply more to Kārtikeya-- (guha)||41||
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः।
परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः॥४२॥
Vyavasāyo vyavasthānaḥ saṁsthānaḥ sthānado dhruvaḥ|
Pararddhiḥ paramaspaṣṭastuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ||42||
(384) Resolution/Determination (vyavasāyaḥ), (385) Firmness/Perseverance (vyavasthānaḥ), (386) Abode/Totality (saṁsthānaḥ), (387) Assigner of places (sthāna-daḥ), (388) Fixed/Constant (dhruvaḥ), (389) Possessor of Supreme Wealth (para-ṛddhiḥ), (390) Supremely clear (parama-spaṣṭaḥ), (391) Satisfied (tuṣṭaḥ), (392) Nourished/Full (puṣṭaḥ), (393) One whose eyes are auspicious (śubha-īkṣaṇaḥ)||42||
रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः।
वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः॥४३॥
Rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo'nayaḥ|
Vīraḥ śaktimatāṁ śreṣṭho dharmo dharmaviduttamaḥ||43||
(394) Rāma --lit. Charming, Beautiful, etc.-- (rāmaḥ), (395) Cessation/Conclusion (virāmaḥ), (396) Free of dust/Pure (virajaḥ), (397) Path (mārgaḥ), (398) Guided (neyaḥ), (399) Guide/Conductor (nayaḥ), (400) Free of leaders (anayaḥ), (401) Hero (vīraḥ), (402) The Best of the Mighty (śaktimatām śreṣṭhaḥ), (403) Dharma --lit. Righteousness-- (dharmaḥ), (404) The Highest Knower of Dharma (dharma-vit-uttamaḥ)||43||
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः।
हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः॥४४॥
Vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ|
Hiraṇyagarbhaḥ śatrughno vyāpto vāyuradhokṣajaḥ||44||
(405) Unassailable/Irrefutable (vaikuṇṭhaḥ), (406) Person (puruṣaḥ), (407) Vital Energy (prāṇaḥ), (408) Giver of Vital Energy (prāṇa-daḥ), (409) Praṇava --generally «Om̐»-- (praṇavaḥ), (410) Pṛthu --a famous king-- (pṛthuḥ), (411) Golden Embryo (hiraṇya-garbhaḥ), (412) Destroyer of enemies (śatru-ghna), (413) He who extends over everything (vyāptaḥ), (414) Wind/Air (vāyuḥ), (415) Born under the axle --this is a famous epithet of Viṣṇu in His incarnation as Lord Kṛṣṇa-- (adhokṣa-jaḥ)||44||
ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः।
उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः॥४५॥
Ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ|
Ugraḥ saṁvatsaro dakṣo viśrāmo viśvadakṣiṇaḥ||45||
(416) Season --autumn, winter, etc.-- (ṛtuḥ), (417) Good-looking (sudarśanaḥ), (418) Time (kālaḥ), (419) He who remains at the head (parameṣṭhī), (420) He who receives and accepts --it refers to gifts-- (parigrahaḥ), (421) Formidable/Terrible (ugraḥ), (422) Year (saṁvatsaraḥ), (423) Skillful (dakṣaḥ), (424) Resting Place (viśrāmaḥ), (425) The Most Skillful of all (viśva-dakṣiṇaḥ)||45||
विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम्।
अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः॥४६॥
Vistāraḥ sthāvarasthāṇuḥ pramāṇaṁ bījamavyayam|
Artho'nartho mahākośo mahābhogo mahādhanaḥ||46||
(426) Expansion (vistāraḥ), (427) Firm and Immovable (sthāvara-sthāṇuḥ), (428) Proof (pramāṇam), (429) Imperishable and Immutable Seed (bījam avyayam), (430) Goal (arthaḥ), (431) He who has no Goal (anarthaḥ), (432) Possessor of a Great Sheath (mahā-kośaḥ), (433) He who is a Great Enjoyment (mahā-bhogaḥ), (434) He who has Great Wealth (mahā-dhanaḥ)||46||
अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः।
नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः॥४७॥
Anirviṇṇaḥ sthaviṣṭho'bhūrdharmayūpo mahāmakhaḥ|
Nakṣatranemirnakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samīhanaḥ||47||
(435) He who is neither despondent nor depressed (anirviṇṇaḥ), (436) The Greatest and Strongest (sthaviṣṭhaḥ), (437) Unborn (abhūḥ), (438) He who is a Post for Dharma (dharma-yūpaḥ), (439) Great Sacrifice (mahā-makhaḥ), (440) Pole Star (nakṣatra-nemiḥ), (441) Possessor and Sustainer of Stars (nakṣatrī), (442) Patient (kṣamaḥ), (443) Slender (kṣāmaḥ), (444) Zealous/Eager/Desirous (samīhanaḥ)||47||
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः।
सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्॥४८॥
Yajña ijyo mahejyaśca kratuḥ satraṁ satāṁ gatiḥ|
Sarvadarśī vimuktātmā sarvajño jñānamuttamam||48||
(445) Sacrifice (yajñaḥ), (446) Object of worship (ijyaḥ), (447) Great Object of worship (mahā-ijyaḥ), and (ca) (448) Sacrifice ceremony/Intelligence (kratuḥ), (449) Great Soma sacrifice --better would be «sattram»-- (satram), (450) Means/Path of the good (satām gatiḥ), (451) All-seeing One (sarva-darśī), (452) Whose Soul is totally emancipated (vimukta-ātmā), (453) Omniscient One (sarvajñaḥ), (454) The Highest Knowledge (jñānam uttamam)||48||
सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत्।
मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः॥४९॥
Suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt|
Manoharo jitakrodho vīrabāhurvidāraṇaḥ||49||
(455) Strict in the observance of vows (suvrataḥ), (456) Whose Face is Beautiful (sumukhaḥ), (457) Subtle (sūkṣmaḥ), (458) Who possesses a pleasant Sound (sughoṣaḥ), (459) Who gives Pleasure or Delight (sukhadaḥ), (460) Friend (suhṛd), (461) Fascinating (manohara), (462) Who has conquered anger (jita-krodhaḥ), (463) Whose Arms are strong and heroic (vīra-bāhurḥ), (464) Who tears apart (vidāraṇaḥ)||49||
स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत्।
वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः॥५०॥
Svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naikakarmakṛt|
Vatsaro vatsalo vatsī ratnagarbho dhaneśvaraḥ||50||
(465) Who causes sleep (svāpanaḥ), (466) Self-controlled (svavaśaḥ), (467) Pervasive (vyāpī), (468) Of multiple Nature (naikātmā), (469) Performer of many Actions (naika-karma-kṛt), (470) Year (vatsaraḥ), (471) Affectionate/Tender (vatsalaḥ), (472) Who has many children (vatsī), (473) Full of precious stones (ratna-garbhaḥ), (474) Lord of Wealth (dhana-īśvaraḥ)||50||
धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम्।
अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः॥५१॥
Dharmagubdharmakṛddharmī sadasatkṣaramakṣaram|
Avijñātā sahasrāṁśurvidhātā kṛtalakṣaṇaḥ||51||
(475) Protector of Dharma (dharma-gup), (476) Who fulfills His Dharma (dharma-kṛt), (477) Knower/Follower of Dharma (dharmī), (478) Real (sat), (479) Unreal (asat), (480) Perishable (kṣaram), (481) Imperishable (akṣaram), (482) Who does not know (avijñātā), (483) Thousand-rayed One (sahasra-aṁśuḥ), (484) Who ordains destiny (vidhātā), (485) Noted for His good qualities (kṛta-lakṣaṇaḥ)||51||
गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः।
आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः॥५२॥
Gabhastinemiḥ sattvasthaḥ siṁho bhūtamaheśvaraḥ|
Ādidevo mahādevo deveśo devabhṛdguruḥ||52||
(486) Surrounded by rays of sun (gabhasti-nemiḥ), (487) Who resides in the modality of Sattva (sattva-sthaḥ), (488) Lion (siṁhaḥ), (489) Great Lord of beings (bhūta-mahā-īśvaraḥ), (490) Primordial God (ādi-devaḥ), (491) Great God (mahā-devaḥ), (492) Lord of the gods (deva-īśaḥ), (493) Guru of the one who sustains and nourishes the gods --that is, «Guru of Indra»-- (deva-bhṛt-guruḥ)||52||
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः।
शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः॥५३॥
Uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ|
Śarīrabhūtabhṛdbhoktā kapīndro bhūridakṣiṇaḥ||53||
(494) Superior (uttaraḥ), (495) Lord of cows (go-patiḥ), (496) Protector/Preserver/Guardian (goptā), (497) Accessible through Knowledge (jñāna-gamyaḥ), (498) Ancient (purātanaḥ), (499) Nourisher of the bodily elements (śarīra-bhūta-bhṛt), (500) Enjoyer (bhoktā), (501) Lord of monkeys (kapi-indraḥ), (502) Who bestows rich presents (bhūri-dakṣiṇaḥ)||53||
सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः।
विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वतां पतिः॥५४॥
Somapo'mṛtapaḥ somaḥ purujitpurusattamaḥ|
Vinayo jayaḥ satyasandho dāśārhaḥ sātvatāṁ patiḥ||54||
(503) Who drinks Soma (soma-paḥ), (504) Who drinks Nectar (amṛta-paḥ), (505) Soma --this term has several meanings: «the juice of the Soma plant, the moon, etc.»-- (somaḥ), (506) Conqueror of many (puru-jit), (507) The Best of many (puru-sattamaḥ), (508) Chastisement (vinayaḥ), (509) Victory (jayaḥ), (510) Who fulfills His Promises (satya-sandhaḥ), (511) Belonging to the Daśārha-s --a warrior tribe-- (dāśārhaḥ), (512) Lord of the Yādava-s (sātvatām patiḥ)||54||
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः।
अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः॥५५॥
Jīvo vinayitā sākṣī mukundo'mitavikramaḥ|
Ambhonidhiranantātmā mahodadhiśayo'ntakaḥ||55||
(513) Living being/Individual Soul (jīvaḥ), (514) Witness of discipline/correction (vinayitā sākṣī), (515) Giver of Liberation (mukundaḥ), (516) Of immeasurable valor (amita-vikramaḥ), (517) Ocean (ambhonidhiḥ), (518) Of Infinite Spirit (ananta-ātmā), (519) Who rests upon the Great Ocean (mahodadhi-śayaḥ), (520) Death (antakaḥ)||55||
अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः।
आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः॥५६॥
Ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ|
Ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ||56||
(521) Unborn (ajaḥ), (522) Very Deserving (mahā-arhaḥ), (523) Self-existent/Who exists spontaneously (svābhāvyaḥ), (524) Who has conquered the enemies (jita-amitraḥ), (525) Who makes Happy (pramodanaḥ), (526) Bliss (ānandaḥ), (527) Who Gladdens/Son (nandanaḥ), (528) Joy/Delight (nandaḥ), (529) Whose quality is Truth (satya-dharmā), (530) Who traverses the three worlds in three strides (tri-vikramaḥ)||56||
महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः।
त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत्॥५७॥
Maharṣiḥ kapilācāryaḥ kṛtajño medinīpatiḥ|
Tripadastridaśādhyakṣo mahāśṛṅgaḥ kṛtāntakṛt||57||
(531) Great Seer Kapilācārya (mahā-ṛṣiḥ kapila-ācāryaḥ), (532) Who knows what is right (kṛta-jñaḥ), (533) Lord of the Earth (medinī-patiḥ), (534) Three-footed One/Who contains three words (tri-padaḥ), (535) Who witnesses and presides over the three states (tri-daśā-adhyakṣaḥ), (536) Who possesses a Great Horn (mahā-śṛṅgaḥ), (537) Destroyer of Death (kṛtānta-kṛt)||57||
महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी।
गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः॥५८॥
Mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī|
Guhyo gabhīro gahano guptaścakragadādharaḥ||58||
(538) Great Boar (mahā-varāhaḥ), (539) Cowherd (govindaḥ), (540) Who has a good army (su-ṣeṇaḥ), (541) Who wears a golden bracelet (kanaka-aṅgadī), (542) Secret/Mystery (guhyaḥ), (543) Deep/Inscrutable (gabhīraḥ), (544) Dense/Inexplicable (gahanaḥ), (545) Hidden/Kept secret (guptaḥ), (546) Bearer of the Discus and the Mace (cakra-gadā-dharaḥ)||58||
वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोऽच्युतः।
वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः॥५९॥
Vedhāḥ svāṅgo'jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkarṣaṇo'cyutaḥ|
Varuṇo vāruṇo vṛkṣaḥ puṣkarākṣo mahāmanāḥ||59||
(547) Creator (vedhāḥ), (548) Who has Autonomy in action --lit. «one's own body»-- (svāṅgaḥ), (549) Invincible (ajitaḥ), (550) Kṛṣṇa (kṛṣṇaḥ), (551) Firm (dṛḍhaḥ), (552) Who draws out and does not fall (saṅkarṣaṇaḥ acyutaḥ), (553) Varuṇa --the god of rain-- (varuṇaḥ), (554) Son of Varuṇa (vāruṇaḥ), (555) Tree (vṛkṣaḥ), (556) Lotus-eyed One (puṣkara-akṣaḥ), (557) Endowed with a Great Mind (mahā-manāḥ)||59||
भगवान्भगहानन्दी वनमाली हलायुधः।
आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः॥६०॥
Bhagavānbhagahānandī vanamālī halāyudhaḥ|
Ādityo jyotirādityaḥ sahiṣṇurgatisattamaḥ||60||
(558) Bhagavān --lit. «Fortunate, Holy, Glorious, etc.»-- (bhagavān), (559) Destroyer of Bhaga --«Bhaga» has very many possible meanings, but the most plausible in this context is «sexual passion»-- (bhaga-hā), (560) Blessed One (ānandī), (561) Who wears a forest-flower garland (vana-mālī), (562) Plow-weaponed One (halāyudhaḥ), (563) Son of Aditi (ādityaḥ), (564) Light and God of the Sun (jyotis ādityaḥ), (565) Who endures (sahiṣṇuḥ), (566) The Best Means/Path/Refuge (gati-sattamaḥ)||60||
सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः।
दिवस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः॥६१॥
Sudhanvā khaṇḍaparaśurdāruṇo draviṇapradaḥ|
Divaspṛksarvadṛgvyāso vācaspatirayonijaḥ||61||
(567) One who possesses an excellent bow (su-dhanvā), (568) One who cuts (His enemies) into pieces with an axe (khaṇḍa-paraśuḥ), (569) Merciless (dāruṇaḥ), (570) Giver of wealth (draviṇa-pradaḥ), (571) One who touches Heaven (diva-spṛk), (572) All-seeing Vyāsa (sarva-dṛk-vyāsaḥ), (573) Lord of Speech who has not been born from any womb (vācas-patiḥ ayonijaḥ)||61||
त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक्।
सन्न्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम्॥६२॥
Trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṁ bheṣajaṁ bhiṣak|
Sannyāsakṛcchamaḥ śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam||62||
(574) One who sings the three Sāma-s (tri-sāmā), (575) One who recites the Sāmaveda (sāmagaḥ), (576) Sāmaveda (sāma), (577) Extinction (nirvāṇam), (578) Medicine (bheṣajam), (579) Physician (bhiṣak), (580) Author of sannyāsa --of renunciation of the world-- (sannyāsa-kṛt), (581) Tranquility/Calm (śamaḥ), (582) Peaceful (śāntaḥ), (583) Firmness/Devotion/Application (niṣṭhā), (584) Peace (śāntiḥ), (585) Last Refuge/Final Goal (parāyaṇam)||62||
शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः।
गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः॥६३॥
Śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvaleśayaḥ|
Gohito gopatirgoptā vṛṣabhākṣo vṛṣapriyaḥ||63||
(586) Of beautiful body (śubha-aṅgaḥ), (587) Giver of Peace (śānti-daḥ), (588) Creator/Emitter (sraṣṭā), (589) White water-lily/Red lotus (kumudaḥ), (590) One who rests on a water-lily (kuvaleśayaḥ), (591) Appropriate or Beneficial for cows (gohitaḥ), (592) Lord of cowherds (go-patiḥ), (593) One who conceals (goptā), (594) Bull-eyed One (vṛṣa-bhākṣaḥ), (595) Dear to Bulls (vṛṣa-priyaḥ)||63||
अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः।
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः॥६४॥
Anivartī nivṛttātmā saṅkṣeptā kṣemakṛcchivaḥ|
Śrīvatsavakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṁvaraḥ||64||
(596) One who does not retreat/Valiant (anivartī), (597) Whose Spirit is withdrawn (nivṛtta-ātmā), (598) One who gathers/destroys (saṅkṣeptā), (599) One who confers Peace and Security (kṣema-kṛt), (600) Auspicious (śivaḥ), (601) One who bears on His chest the Śrīvatsa mark (śrīvatsa-vakṣāḥ), (602) Abode of Mahālakṣmī (śrī-vāsaḥ), (603) Husband of Mahālakṣmī (śrī-patiḥ), (604) Eminent among the Venerable Ones (śrīmatām varaḥ)||64||
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः।
श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः॥६५॥
Śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ|
Śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmām̐llokatrayāśrayaḥ||65||
(605) Giver of Prosperity (śrī-daḥ), (606) Lord of Mahālakṣmī (śrī-īśaḥ), (607) Abode of Mahālakṣmī (śrī-nivāsaḥ), (608) Receptacle or Treasure of Beauty (śrī-nidhiḥ), (609) One who brings forth Well-being and Riches (śrī-vibhāvanaḥ), (610) Bearer of Mahālakṣmī/Possessor of Fortune (śrī-dharaḥ), (611) Causer of Prosperity and Good Fortune (śrī-karaḥ), (612) The Highest Good (śreyas), (613) Fortunate/Auspicious/Beautiful/Wealthy (śrīmān), (614) Refuge of the three worlds (loka-traya-āśrayaḥ)||65||
स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः।
विजितात्माविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः॥६६॥
Svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānando nandirjyotirgaṇeśvaraḥ|
Vijitātmāvidheyātmā satkīrtiśchinnasaṁśayaḥ||66||
(615) Whose Eyes are Beautiful (su-akṣaḥ), (616) Whose Limbs are Beautiful (su-aṅgaḥ), (617) One who delights in hundreds (śata-ānandaḥ), (618) Happy (nandiḥ), (619) Lord of celestial bodies (jyotis-gaṇa-īśvaraḥ), (620) Self-subdued (vijita-ātmā), (621) One who is not controlled by anyone (avidheya-ātmā), (622) Of good reputation (satkīrtiḥ), (623) Whose doubts have been dispelled (chinna-saṁśayaḥ)||66||
उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः।
भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः॥६७॥
Udīrṇaḥ sarvataścakṣuranīśaḥ śāśvatasthiraḥ|
Bhūśayo bhūṣaṇo bhūtirviśokaḥ śokanāśanaḥ||67||
(624) One who has ascended (udīrṇaḥ), (625) Whose Eyes are everywhere (sarvatas-cakṣuḥ), (626) Devoid of Lord --no one is His Lord-- (an-īśaḥ), (627) Firm and Eternal (śāśvata-sthiraḥ), (628) One who lies upon the earth (bhū-śayaḥ), (629) One who adorns (bhūṣaṇaḥ), (630) Existence (bhūtiḥ), (631) Free from sorrow (viśokaḥ), (632) One who destroys sorrow (śoka-nāśanaḥ)||67||
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः।
अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः॥६८॥
Arciṣmānarcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśodhanaḥ|
Aniruddho'pratirathaḥ pradyumno'mitavikramaḥ||68||
(633) Flaming/Brilliant (arciṣmān), (634) Adored (arcitaḥ), (635) Pot (kumbhaḥ), (636) Pure Self (viśuddha-ātmā), (637) Who cleans (viśodhanaḥ), (638) Uncontrollable (aniruddhaḥ), (639) Devoid of adversaries (apratirathaḥ), (640) Preeminently Powerful (pradyumnaḥ), (641) Of Unlimited Valor (amita-vikramaḥ)||68||
कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः।
त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः॥६९॥
Kālaneminihā vīraḥ śauriḥ śūrajaneśvaraḥ|
Trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ||69||
(642) Killer of Kālanemi --a certain demon-- (kālanemi-nihā), (643) Hero (vīraḥ), (644) Descendant of Śūra (śauriḥ), (645) Lord of heroic people (śūra-jana-īśvaraḥ), (646) Soul of the three worlds (tri-loka-ātmā), (647) Lord of the three worlds (tri-loka-īśaḥ), (648) Of abundant hair (keśavaḥ), (649) Killer of Keśī --another famous demon-- (keśi-hā), (650) Yellow (hariḥ)||69||
कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः।
अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः॥७०॥
Kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ|
Anirdeśyavapurviṣṇurvīro'nanto dhanañjayaḥ||70||
(651) God of Love (kāma-devaḥ), (652) Gratifier of human desires (kāma-pālaḥ), (653) Lover (kāmī), (654) Beloved/Beautiful (kāntaḥ), (655) Who has composed the revealed scriptures (kṛta-āgamaḥ), (656) Whose Form is Indefinable (anirdeśya-vapuḥ), (657) Viṣṇu --lit. All-Pervader-- (viṣṇuḥ), (658) Brave (vīraḥ), (659) Infinite (anantaḥ), (660) Conqueror of Wealth (dhanañjayaḥ)||70||
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः।
ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः॥७१॥
Brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahmavivardhanaḥ|
Brahmavidbrāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇapriyaḥ||71||
(661) Friendly to the Brāhmaṇa-s (brahmaṇyaḥ), (662) Who performs and offers prayers (brahma-kṛt), (663) Brahmā --the Creator-- (brahmā), (664) The Absolute (brahma), (665) Who increases Vedic Knowledge (brahma-vivardhanaḥ), (666) Knower of Brahma (brahma-vid), (667) Endowed with Divine Knowledge (brāhmaṇaḥ), (668) Possessor of Sacred Knowledge (brahmī), (669) Knower of Brahma (brahma-jñaḥ), (670) Dear to the Brāhmaṇa-s (brāhmaṇa-priyaḥ)||71||
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः।
महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः॥७२॥
Mahākramo mahākarmā mahātejā mahoragaḥ|
Mahākraturmahāyajvā mahāyajño mahāhaviḥ||72||
(671) Of Great Strides (mahā-kramaḥ), (672) Of Great Actions (mahā-karmā), (673) Of Great Splendor (mahā-tejā), (674) Great Serpent (mahā-uragaḥ), (675) Great Sacrifice (mahā-kratuḥ), (676) Great Sacrificer (mahā-yajvā), (677) Great Sacrifice (mahā-yajñaḥ), (678) Great Oblation (mahā-haviḥ)||72||
स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः।
पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः॥७३॥
Stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṁ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ|
Pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇyakīrtiranāmayaḥ||73||
(679) Object of Praise (stavyaḥ), (680) Fond of Praise (stava-priyaḥ), (681) Hymn (stotram), (682) Praise/Hymn of Praise (stutiḥ), (683) Praiser (stotā), (684) Fond of battles (raṇa-priyaḥ), (685) Full (pūrṇaḥ), (686) Who fills (pūrayitā), (687) Virtuous/Pure (puṇyaḥ), (688) Of virtuous fame (puṇya-kīrtiḥ), (689) Devoid of diseases (anāmayaḥ)||73||
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः।
वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः॥७४॥
Manojavastīrthakaro vasuretā vasupradaḥ|
vasuprado vāsudevo vasurvasumanā haviḥ||74||
(690) Fast as thought (manas-javaḥ), (691) Maker of the Tīrtha-s (tīrtha-karaḥ), (692) God of fire (vasu-retā), (693) Granter of material wealth (vasu-pradaḥ), (694) Granter of Spiritual Wealth (vasu-pradaḥ), (695) Son of Vasudeva (vāsudevaḥ), (696) Excellent (vasuḥ), (697) Possessor of an Excellent Mind (vasu-manāḥ), (698) Oblation (haviḥ)||74||
सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः।
शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः॥७५॥
Sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ|
Śūraseno yaduśreṣṭhaḥ sannivāsaḥ suyāmunaḥ||75||
(699) Means or Path of good men (sat-gatiḥ), (700) Benefactor (sat-kṛtiḥ), (701) Existence (sattā), (702) True Well-being (sat-bhūtiḥ), (703) True Last Refuge (sat-parāyaṇaḥ), (704) Who has a Heroic Army (śūra-senaḥ), (705) The best of the Yadu-s (yadu-śreṣṭhaḥ), (706) Abode of good men (sat-nivāsaḥ), (707) Surrounded by righteous people associated with the river Yamunā --there are other possible ways to translate this appellative-- (su-yāmunaḥ)||75||
भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः।
दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः॥७६॥
Bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvāsunilayo'nalaḥ|
Darpahā darpado dṛpto durdharo'thāparājitaḥ||76||
(708) Residence of the beings (bhūta-āvāsaḥ), (709) Son of Vasudeva (vāsudevaḥ), (710) Abode of all life (sarva-asu-nilayaḥ), (711) Fire (analaḥ), (712) Destroyer of pride (darpa-hā), (713) Giver of pride (darpa-daḥ), (714) Frantic (dṛptaḥ), (715) Difficult to remember (durdharaḥ), and (atha) (716) Unconquered (aparājitaḥ)||76||
विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान्।
अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः॥७७॥
Viśvamūrtirmahāmūrtirdīptamūrtiramūrtimān|
Anekamūrtiravyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ||77||
(717) Universal-formed One (viśva-mūrtiḥ), (718) Great-formed One (mahā-mūrtiḥ), (719) Blazing-formed One (dīpta-mūrtiḥ), (720) Formless One (amūrtimān), (721) Many-formed One (aneka-mūrtiḥ), (722) Unmanifest (avyaktaḥ), (723) Hundred-formed One (śata-mūrtiḥ), (724) Hundred-faced One (śata-ānanaḥ)||77||
एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम्।
लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः॥७८॥
Eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiṁ yattatpadamanuttamam|
Lokabandhurlokanātho mādhavo bhaktavatsalaḥ||78||
(725) One (ekaḥ), (726) Many (naikaḥ), (727) Extractor of the Soma juice (savaḥ), (728) Ka --or «Who», I am being totally literal-- (kaḥ), (729) What (kim), (730) Which (yad), (731) That (tad), (732) Unsurpassable State (padam anuttamam), (733) Universal Friend (loka-bandhuḥ), (734) Lord of Worlds (loka-nāthaḥ), (735) Descendant of Madhu (mādhavaḥ), (736) Kind to the devotees (bhakta-vatsalaḥ)||78||
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी।
वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः॥७९॥
Suvarṇavarṇo hemāṅgo varāṅgaścandanāṅgadī|
Vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtāśīracalaścalaḥ||79||
(737) Gold-colored One (suvarṇa-varṇaḥ), (738) Golden-bodied One (hema-aṅgaḥ), (739) Excellent-bodied One (vara-aṅgaḥ), (740) Wearer of a sandalwood bracelet (candana-aṅgadī), (741) Slayer of Heroes (vīra-hā), (742) Difficult to understand --there are other possible meanings-- (viṣamaḥ), (743) Void (śūnyaḥ), (744) Sprinkler of blessings (ghṛta-āśīḥ), (745) Immovable (acalaḥ), (746) Movable (calaḥ)||79||
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक्।
सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः॥८०॥
Amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk|
Sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ||80||
(747) Modest (amānī), (748) Giver of honor (mānadaḥ), (749) Worthy of honor (mānyaḥ), (750) Master of the worlds (loka-svāmī), (751) Sustainer of the three worlds (tri-loka-dhṛk), (752) Of good understanding (sumedhāḥ), (753) Born of the sacrifices (medha-jaḥ), (754) Opulent/Auspicious (dhanyaḥ), (755) Possessor of True Intelligence (satya-medhāḥ), (756) Sustainer of the Earth (dharā-dharaḥ)||80||
तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः।
प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः॥८१॥
Tejovṛṣo dyutidharaḥ sarvaśastrabhṛtāṁ varaḥ|
Pragraho nigraho vyagro naikaśṛṅgo gadāgrajaḥ||81||
(757) Principal Splendor (tejas-vṛṣaḥ), (758) Bearer of Splendor (dyuti-dharaḥ), (759) The Best of all bearers of weapons (sarva-śastra-bhṛtām varaḥ), (760) Stretching forth --that is, «Stretching forth His hands»-- (pragrahaḥ), (761) Controlling (nigrahaḥ), (762) Intensely occupied (vyagraḥ), (763) Many-horned One (naika-śṛṅgaḥ), (764) Elder brother of Gada (gada-agrajaḥ)||81||
चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः।
चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्॥८२॥
Caturmūrtiścaturbāhuścaturvyūhaścaturgatiḥ|
Caturātmā caturbhāvaścaturvedavidekapāt||82||
(765) Four-formed One (catur-mūrtiḥ), (766) Four-armed One (catur-bāhuḥ), (767) With four Manifestations or Emanaciones (catur-vyūhaḥ), (768) With four means or paths (catur-gatiḥ), (769) Fourfold-natured One (catur-ātmā), (770) With four States --there are more possible translations-- (catur-bhāvaḥ), (771) Knower of the four Veda-s (catur-veda-vit), (772) One-footed One (ekapāt)||82||
समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः।
दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा॥८३॥
Samāvarto'nivṛttātmā durjayo duratikramaḥ|
Durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā||83||
(773) Returning One (samāvartaḥ), (774) Non-returning One --that is, «a valiant one»-- (anivṛtta-ātmā), (775) Difficult to conquer (durjayaḥ), (776) Difficult to surmount or cross (duratikramaḥ), (777) Difficult to reach (durlabhaḥ), (778) Difficult to access or pass (durgamaḥ), (779) Of difficult access (durgaḥ), (780) Difficult to lodge --for example, «difficult to lodge in one's own heart»-- (durāvāsaḥ), (781) Slayer of wicked enemies (durāri-hā)||83||
शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः।
इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः॥८४॥
Śubhāṅgo lokasāraṅgaḥ sutantustantuvardhanaḥ|
Indrakarmā mahākarmā kṛtakarmā kṛtāgamaḥ||84||
(782) Whose Body is Auspicious (śubha-aṅgaḥ), (783) Like a bee for the world --there are innumerable additional translations, but the meaning here is that Viṣṇu, like a bee, extracts the Essence of the world-- (loka-sāraṅgaḥ), (784) Who has fair offspring (sutantuḥ), (785) Who increases the race (tantu-vardhanaḥ), (786) Who performs the actions of Indra (indra-karmā), (787) Whose actions are great (mahā-karmā), (788) Who has done His Work or Duty (kṛta-karmā), (789) Who has composed the revealed scriptures (kṛta-āgamaḥ)||84||
उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः।
अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी॥८५॥
Udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratnanābhaḥ sulocanaḥ|
Arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarvavijjayī||85||
(790) Origin (udbhavaḥ), (791) Beautiful (sundaraḥ), (792) Sunda --some translations suggest that this name would mean something like «Endowed with extreme compassion and tenderness», but I have not corroborated that-- (sundaḥ), (793) Whose Navel is a Gem (ratna-nābhaḥ), (794) With Beautiful Eyes (su-locanaḥ), (795) Sun (arkaḥ), (796) Who gives food --also, «Related to Vājasaneya, patronymic of the sage Yājñavalkya»-- (vājasanaḥ), (797) With a Horn (śṛṅgī), (798) Victorious (jayantaḥ), (799) Knower and Conqueror of everything (sarva-vid-jayī)||85||
सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः।
महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः॥८६॥
Suvarṇabindurakṣobhyaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ|
Mahāhrado mahāgarto mahābhūto mahānidhiḥ||86||
(800) Golden Point (suvarṇa-binduḥ), (801) Imperturbable (akṣobhyaḥ), (802) Lord of all the lords of speech (sarva-vāk-īśvara-īśvaraḥ), (803) Great Lake (mahā-hradaḥ), (804) Great Pit (mahā-gartaḥ), (805) Great Being (mahā-bhūtaḥ), (806) Great Treasure (mahā-nidhiḥ)||86||
कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः।
अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः॥८७॥
Kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano'nilaḥ|
Amṛtāśo'mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ||87||
(807) White water lily/Red lotus (kumudaḥ), (808) Kundara --some translations suggest that Viṣṇu is called thus because He tore the Earth when He incarnated as a Boar, but I have not been able to corroborate this-- (kundaraḥ), (809) A type of jasmine (kundaḥ), (810) Rain Cloud (parjanyaḥ), (811) Purifier (pāvanaḥ), (812) Air/Wind (anilaḥ), (813) Who lives on Nectar (amṛta-āśaḥ), (814) Whose Form is Immortal (amṛta-vapuḥ), (815) Omniscient (sarvajñaḥ), (816) Who faces in all directions (sarvatas-mukhaḥ)||87||
सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः।
न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः॥८८॥
Sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ|
Nyagrodho'dumbaro'śvatthaścāṇūrāndhraniṣūdanaḥ||88||
(817) Easy to attain (su-labhaḥ), (818) Strict in observing vows (su-vrataḥ), (819) Accomplished/Perfected (siddhaḥ), (820) Conqueror of enemies (śatru-jit), (821) Tormentor of enemies (śatru-tāpanaḥ), (822) Banyan --lit. «Growing downwards»-- (nyagrodhaḥ), (823) Free from Evil/Propitious (adumbaraḥ), (824) Sacred Fig (aśvatthaḥ), (825) Killer of Cāṇūra, (the wrestler) of the Andhra tribe (cāṇūra-andhra-niṣūdanaḥ)||88||
सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः।
अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः॥८९॥
Sahasrārciḥ saptajihvaḥ saptaidhāḥ saptavāhanaḥ|
Amūrtiranagho'cintyo bhayakṛdbhayanāśanaḥ||89||
(826) One thousand-rayed One (sahasra-arciḥ), (827) Seven-tongued One (sapta-jihvaḥ), (828) Seven Fuels (sapta-aidhāḥ), (829) Whose Chariot is drawn by seven (Horses) (sapta-vāhanaḥ), (830) Formless (amūrtiḥ), (831) Sinless (anaghaḥ), (832) Inconceivable (acintyaḥ), (833) Who causes fear (bhaya-kṛt), (834) Destroyer of fear (bhaya-nāśanaḥ)||89||
अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान्।
अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः॥९०॥
Aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo guṇabhṛnnirguṇo mahān|
Adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṁśo vaṁśavardhanaḥ||90||
(835) Atom (aṇuḥ), (836) Vast (bṛhat), (837) Thin (kṛśaḥ), (838) Fat/Gross (sthūlaḥ), (839) Bearer of qualities (guṇa-bhṛt), (840) Without attributes (nirguṇaḥ), (841) Great (mahān), (842) Who is not sustained (adhṛtaḥ), (843) Self-sustained (sva-dhṛtaḥ), (844) With a Beautiful Mouth/With a Beautiful Face (su-āsyaḥ), (845) Of a previous lineage (prāk-vaṁśaḥ), (846) Increaser of the lineage (vaṁśa-vardhanaḥ)||90||
भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः।
आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः॥९१॥
Bhārabhṛtkathito yogī yogīśaḥ sarvakāmadaḥ|
Āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ||91||
(847) Burden-bearer (bhāra-bhṛt), (848) Spoken/Declared (kathitaḥ), (849) Yogī (yogī), (850) Lord of Yoga (yogi-īśaḥ), (851) Giver of all desires (sarva-kāma-daḥ), (852) Hermitage (āśramaḥ), (853) Who mortifies the flesh --for example, «an ascetic»-- (śramaṇaḥ), (854) Who burns and reduces to ashes (kṣāmaḥ), (855) Who has beautiful leaves (su-parṇaḥ), (856) Whose vehicle is the Wind (vāyu-vāhanaḥ)||91||
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः।
अपराजितः सर्वसहो नियन्तानियमोऽयमः॥९२॥
Dhanurdharo dhanurvedo daṇḍo damayitā damaḥ|
Aparājitaḥ sarvasaho niyantāniyamo'yamaḥ||92||
(857) Bearer of a bow (dhanus-dharaḥ), (858) Who knows the science of archery (dhanus-vedaḥ), (859) Rod --symbol of justice and punishment-- (daṇḍaḥ), (860) Punisher (damayitā), (861) Punishment (damaḥ), (862) Unconquered (aparājitaḥ), (863) Who endures everything/Very patient (sarva-sahaḥ), (864) Ruler (niyantā), (865) Who has no rules (aniyamaḥ), (866) Who has no restrictions (ayamaḥ)||92||
सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः।
अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः॥९३॥
Sattvavānsāttvikaḥ satyaḥ satyadharmaparāyaṇaḥ|
Abhiprāyaḥ priyārho'rhaḥ priyakṛtprītivardhanaḥ||93||
(867) Brave/Pure/Virtuous (sattvavān), (868) Sattvic (sāttvikaḥ), (869) Genuine (satyaḥ), (870) Fully devoted to Truth and Dharma (satya-dharma-parāyaṇaḥ), (871) Goal (abhiprāyaḥ), (872) Worthy of Love (priya-arhaḥ), (873) Worthy (arhaḥ), (874) Friend/Benefactor (priyakṛt), (875) Who increases Love (prīti-vardhanaḥ)||93||
विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः।
रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः॥९४॥
Vihāyasagatirjyotiḥ surucirhutabhugvibhuḥ|
Ravirvirocanaḥ sūryaḥ savitā ravilocanaḥ||94||
(876) Who moves through the sky (vihāyasa-gatiḥ), (877) Light (jyotiḥ), (878) Of Great Splendor (suruciḥ), (879) Devourer of oblations --that is, «fire»-- (huta-bhuk), (880) All-pervading (vibhuḥ), (881) Sun (raviḥ), (882) Sun (virocanaḥ), (883) Sun (sūryaḥ), (884) Sun --lit. «Vivifier»-- (savitā), (885) Whose Eye is the Sun (ravi-locanaḥ)||94||
अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः।
अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः॥९५॥
Ananto hutabhugbhoktā sukhado naikajo'grajaḥ|
Anirviṇṇaḥ sadāmarṣī lokādhiṣṭhānamadbhutaḥ||95||
(886) Infinite (anantaḥ), (887) Devourer of oblations --fire-- (huta-bhuk), (888) Enjoyer (bhoktā), (889) Giver of happiness (sukha-daḥ), (890) Born many times (naika-jaḥ), (891) First-born (agrajaḥ), (892) Who is not depressed (anirviṇṇaḥ), (893) Always patient (sadā-marṣī), (894) Basis of the worlds (loka-adhiṣṭhānam), (895) Wonderful (adbhutaḥ)||95||
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः।
स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः॥९६॥
Sanātsanātanatamaḥ kapilaḥ kapiravyayaḥ|
Svastidaḥ svastikṛtsvasti svastibhuksvastidakṣiṇaḥ||96||
(896) Eternity --lit. «forever»-- (sanāt), (897) The Most Ancient (sanātanatamaḥ), (898) Kapila --lit. «reddish»-- (kapilaḥ), (899) Sun (kapiḥ), (900) Imperishable (avyayaḥ), (901) Who confers Well-being and Prosperity (svasti-daḥ), (902) Who causes Well-being and Prosperity (svasti-kṛt), (903) Well-being/Prosperity (svasti), (904) Enjoyer of Well-being and Prosperity (svasti-bhuk), (905) Deft (in conferring) Well-being and Prosperity (svasti-dakṣiṇaḥ)||96||
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः।
शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः॥९७॥
Araudraḥ kuṇḍalī cakrī vikramyūrjitaśāsanaḥ|
Śabdātigaḥ śabdasahaḥ śiśiraḥ śarvarīkaraḥ||97||
(906) Who is not terrible and fierce (araudraḥ), (907) Adorned with rings (kuṇḍalī), (908) Bearer of a disc --the Sudarśana-- (cakrī), (909) Who displays Valor (vikramī), (910) Whose Mandates are Powerful and Glorious (ūrjita-śāsanaḥ), (911) Who goes beyond word-s (śabda-atigaḥ), (912) Who tolerates words --there are more possible meanings-- (śabda-sahaḥ), (913) Cool (śiśiraḥ), (914) Maker of the night (śarvarī-karaḥ)||97||
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणां वरः।
विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः॥९८॥
Akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṁ varaḥ|
Vidvattamo vītabhayaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ||98||
(915) Gentle (akrūraḥ), (916) Charming/Tender (peśalaḥ), (917) Dexterous (dakṣaḥ), (918) Sincere/Direct --also «Skillful»-- (dakṣiṇaḥ), (919) The Best of those who are patient --that is, «of those who possess patience»-- (kṣamiṇām varaḥ), (920) The Wisest (vidvattamaḥ), (921) Devoid of fear (vītabhayaḥ), (922) Whose mention and hearing of (His Names) are auspicious (puṇya-śravaṇa-kīrtanaḥ)||98||
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः।
वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः॥९९॥
Uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥsvapnanāśanaḥ|
Vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ paryavasthitaḥ||99||
(923) Rescuer (uttāraṇaḥ), (924) Slayer of evildoers (duṣkṛti-hā), (925) Meritorious/Virtuous/Pure (puṇyaḥ), (926) Who removes bad dreams (duḥsvapna-nāśanaḥ), (927) Slayer of men (vīra-hā), (928) Protector (rakṣaṇaḥ), (929) Who is (all) good and wise men (santaḥ), (930) Vivifying (jīvanaḥ), (931) Who remains/Content (paryavasthitaḥ)||99||
अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः।
चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः॥१००॥
Anantarūpo'nantaśrīrjitamanyurbhayāpahaḥ|
Caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ||100||
(932) Whose Forms are innumerable (ananta-rūpaḥ), (933) Of infinite Splendor (ananta-śrīḥ), (934) Who has subdued anger (jita-manyuḥ), (935) Who extirpates fear (bhaya-apahaḥ), (936) Quadrangular (caturaśraḥ), (937) Of Deep and Inscrutable Nature (gabhīra-ātmā), (938) Vidiśa --lit. «The One who is the river Vidiśā», but some translations give other meanings that I have not been able to corroborate-- (vidiśaḥ), (939) Who gives orders or mandates (vyādiśaḥ), (940) Cardinal points/Precepts --other translations are given but I have not been able to corroborate them-- (diśaḥ)||100||
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः।
जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः॥१०१॥
Anādirbhūrbhuvo lakṣmīḥ suvīro rucirāṅgadaḥ|
Janano janajanmādirbhīmo bhīmaparākramaḥ||101||
(941) Without beginning (anādiḥ), (942) Earth and Atmosphere (bhūr-bhuvaḥ), (943) Lakṣmī --lit. Splendor and Beauty-- (lakṣmīḥ), (944) Very masculine/Heroic (su-vīraḥ), (945) Who wears beautiful armlets on His arms (rucira-aṅgadaḥ), (946) Progenitor (jananaḥ), (947) Beginning of the birth of living beings (jana-janma-ādiḥ), (948) Terrifying (bhīmaḥ), (949) Possessor of Formidable Power and Prowess (bhīma-parākramaḥ)||101||
आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः।
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः॥१०२॥
Ādhāranilayo'dhātā puṣpahāsaḥ prajāgaraḥ|
Ūrdhvagaḥ satpathācāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ||102||
(950) Abode of the supports (ādhāra-nilayaḥ), (951) Without Support/Without Creator (adhātā), (952) Flowering Garden (puṣpa-hāsaḥ), (953) Watchful/Guardian (prajāgaraḥ), (954) Ascending (ūrdhva-gaḥ), (955) Whose Conduct walks the Good Path (sat-patha-ācāraḥ), (956) Giver of vital energy/Giver of Life (prāṇa-daḥ), (957) Praṇava --«Om̐» is the Vedic Praṇava-- (praṇavaḥ), (958) Who plays for bets (paṇaḥ)||102||
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः।
तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः॥१०३॥
Pramāṇaṁ prāṇanilayaḥ prāṇabhṛtprāṇajīvanaḥ|
Tattvaṁ tattvavidekātmā janmamṛtyujarātigaḥ||103||
(959) Proof (pramāṇam), (960) Abode of vital energy/Abode of Life (prāṇa-nilayaḥ), (961) Bearer of vital energy/Bearer of Life (prāṇa-bhṛt), (962) Vivifier of vital energy (prāṇa-jīvanaḥ), (963) Supreme Principle/Reality/Truth (tattvam), (964) Knower of the Supreme Principle --«of Reality» or «of Truth»-- (tattva-vit), (965) Sole Self (eka-ātmā), (966) Who goes beyond birth, death and old age (janma-mṛtyu-jarā-atigaḥ)||103||
भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः।
यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः॥१०४॥
Bhūrbhuvaḥsvastarustāraḥ savitā prapitāmahaḥ|
Yajño yajñapatiryajvā yajñāṅgo yajñavāhanaḥ||104||
(967) The Tree consisting of Earth, Atmosphere and Heaven (bhūr-bhuvas-svar-taruḥ), (968) Savior (tāraḥ), (969) Vivifier --the Sun-- (savitā), (970) Paternal great-grandfather (prapitāmahaḥ), (971) Sacrifice (yajñaḥ), (972) Lord of sacrifices (yajña-patiḥ), (973) Sacrificer (yajvā), (974) Whose Body is the sacrifices (yajña-aṅgaḥ), (975) Who has the sacrifices as vehicles (yajña-vāhanaḥ)||104||
यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः।
यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च॥१०५॥
Yajñabhṛdyajñakṛdyajñī yajñabhugyajñasādhanaḥ|
Yajñāntakṛdyajñaguhyamannamannāda eva ca||105||
(976) Bearer of sacrifices (yajña-bhṛt), (977) Performer of sacrifices (yajña-kṛt), (978) Full of sacrifices (yajñī), (979) Enjoyer of sacrifices (yajña-bhuk), (980) Causer of sacrifices (yajña-sādhanaḥ), (981) Who makes a sacrifice conclude (yajña-anta-kṛt), (982) Secret of sacrifices (yajña-guhyam), (983) Food (annam), and (ca) (984) Who ingests food (anna-ādaḥ eva)||105||
आत्मयोनिः स्वयञ्जातो वैखानः सामगायनः।
देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः॥१०६॥
Ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāmagāyanaḥ|
Devakīnandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpanāśanaḥ||106||
(985) Self-born (ātma-yoniḥ), (986) Self-begotten (svayam-jātaḥ), (987) Vaikhāna --may be related to «vaikhānasa» or «anchorite», or also to «vikhānasa» or «someone who digs»-- (vaikhānaḥ), (988) Singer of the Sāmaveda (sāma-gāyanaḥ), (989) Son of Devakī --also «Who gladdens Devakī»-- (devakī-nandanaḥ), (990) Creator (sraṣṭā), (991) Lord of the Earth (kṣiti-īśaḥ), (992) Destroyer of sins (pāpa-nāśanaḥ)||106||
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः।
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः।
सर्वप्रहरणायुध ॐ नम इति॥१०७॥
Śaṅkhabhṛnnandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ|
Rathāṅgapāṇirakṣobhyaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ|
Sarvapraharaṇāyudha om̐ nama iti||107||
(993) Bearer of the conch (śaṅkha-bhṛt), (994) Possessor of Nandaka --the sword of Lord Kṛṣṇa-- (nandakī), (995) Bearer of the disc (cakrī), (996) Armed with the bow Śārṅga (śārṅga-dhanvā), (997) Holder of the mace (gadā-dharaḥ), (998) Bearer of a disc in His Hand (rathāṅga-pāṇiḥ), (999) Imperturbable (akṣobhyaḥ), (1000) Who uses everything that serves to strike as a weapon (sarva-praharaṇa-āyudhaḥ).
Who uses everything that serves to strike as a weapon (sarva-praharaṇa-āyudhaḥ). Oṃ (om̐), salutation (namas iti)!||107||
वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी।
श्रीमान्नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु॥१०८॥
Vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī|
Śrīmānnārāyaṇo viṣṇurvāsudevo'bhirakṣatu||108||
(May) the One who wears a forest garland (vana-mālī), a mace (gadī), a bow (śārṅgī), a conch (śaṅkhī), a disc (cakrī), and (ca) a sword (nandakī), (that is,) the Venerable (śrīmān) Nārāyaṇa (nārāyaṇaḥ), (also called) Viṣṇu (viṣṇuḥ), the son of Vasudeva (vāsudevaḥ), protect (us) (abhirakṣatu)!||108||
Información Adicional
Ezt a dokumentumot Gabriel Pradīpaka, a website egyik társalapítója készítette, aki spirituális guru és aki a Szanszkrit nyelv és a Trika filozófiai rendszerben jártas.
Szanszkrit, Yoga és indiai filozófiával kapcsolatosan, vagy ha csupán hozzászólni, kérdezni szeretnél, esetleg hibára felhívni a figyelmet, bátran lépj kapcsolatba velünk: Ez az e-mail címünk.






