| Descarga e instala la(s) fuente(s) indispensable(s) para ver Sánscrito en toda su gloria Lee Transliterando (2) (castellano) para comprender plenamente el sistema de transliteración |
Bhagavadgītā (Bhagavad Gita): Capítulo XII (Bhaktiyoga)
El Yoga de la devoción
Introducción
Ahora el Señor Kṛṣṇa le hablará a Arjuna acerca de la devoción.
Importante: Todo lo que está entre paréntesis y en cursiva dentro de la traducción ha sido agregado por mí para completar el sentido de una determinada frase u oración. A su vez, todo lo que está entre doble guión (--...--) constituye adicional información aclaratoria también agregada por mí. Además, aunque no he escrito ningún comentario sobre cada estrofa, he agregado mis propias notas cuando se necesitase de una explicación más detallada. Además, nota que utilizaré comillas para delimitar texto solamente cuando la persona que hable no sea Sañjaya mismo (el narrador). Por consiguiente, las palabras proferidas por Sañjaya no estarán delimitadas por comillas.
Capítulo 11: Bhaktiyoga (El Yoga de la devoción)
अर्जुन उवाच
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः॥१॥
Arjuna uvāca
Evaṁ satatayuktā ye bhaktāstvāṁ paryupāsate|
Ye cāpyakṣaramavyaktaṁ teṣāṁ ke yogavittamāḥ||1||
Arjuna (arjunaḥ) dijo (uvāca):
"(Hay dos tipos de devotos:) Los devotos (bhaktāḥ) que (ye), constantemente dedicados (satata-yuktāḥ) de este modo (evam), Te adoran (tvām paryupāsate); y (ca) también (api) (los devotos) que (ye) (adoran) al Imperecedero (akṣaram) (y) al Inmanifiesto (avyaktam). Entre ellos (teṣām), ¿quiénes (ke) son los que conocen más el Yoga (yoga-vittamāḥ)?"||1||
श्रीभगवानुवाच
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते।
श्रद्धया परयोपेताः ते मे युक्ततमा मताः॥२॥
Śrībhagavānuvāca
Mayyāveśya mano ye māṁ nityayuktā upāsate|
Śraddhayā parayopetāḥ te me yuktatamā matāḥ||2||
El venerable Señor (śrī-bhagavān) dijo (uvāca):
"Aquéllos que (ye), fijando la mente (āveśya manas) en Mí (mayi), estando siempre concentrados (nitya-yuktā) (y) dotados (upetāḥ) de suprema fe (śraddhayā parayā), Me adoran (mām... upāsate) — a ellos los considero (te me... matāḥ) como los más aptos y consagrados --«yukta» tiene otros significados posibles, lo cual produce mucha ambigüedad-- (yukta-tamāḥ)"||2||
ये त्वक्षरमनिर्देश्यं अव्यक्तं पर्युपासते।
सर्वत्रगमचिन्त्यञ्च कूटस्थमचलं ध्रुवम्॥३॥
Ye tvakṣaramanirdeśyaṁ avyaktaṁ paryupāsate|
Sarvatragamacintyañca kūṭasthamacalaṁ dhruvam||3||
"Pero (tu) (luego están) los que (ye) adoran (paryupāsate) al Imperecedero (akṣaram), al Indefinible (anirdeśyam), al Inmanifiesto (avyaktam), al Omnipresente (sarvatra-gam), al Inconcebible (acintyam), al Uniforme (kūṭastham), al Inmóvil (acalam), y (ca) al Constante (dhruvam)"||3||
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः॥४॥
Sanniyamyendriyagrāmaṁ sarvatra samabuddhayaḥ|
Te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ||4||
"Ellos (te), que son de intelecto ecuánime (sama-buddhayaḥ) en todas partes (sarvatra), (y) que se deleitan (ratāḥ) en el bienestar de todos los seres (sarva-bhūta-hite), Me alcanzan (prāpnuvanti mām eva) restringiendo (sanniyamya) al grupo de indriya-s --es decir, «al grupo de poderes de percepción y acción»-- (indriya-grāmam)"||4||
क्लेशोऽधिकतरस्तेषां अव्यक्तासक्तचेतसाम्॥
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥५॥
Kleśo'dhikatarasteṣāṁ avyaktāsaktacetasām|
Avyaktā hi gatirduḥkhaṁ dehavadbhiravāpyate||5||
"La aflicción (kleśaḥ) para aquéllos cuyas mentes están apegadas a lo Inmanifiesto (teṣām avyakta-āsakta-cetasām) es más grande (adhikataraḥ), porque (hi) el estado (gatiḥ) inmanifiesto (avyaktā) es alcanzado (avāpyate) con dificultad (duḥkham) por los encarnados (dehavadbhiḥ)"||5||
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि सन्न्यस्य मत्पराः।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते॥६॥
Ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi sannyasya matparāḥ|
Ananyenaiva yogena māṁ dhyāyanta upāsate||6||
"Pero (tu) (luego también están) los que (ye), poniendo (sannyasya) todas (sarvāṇi) (sus) acciones (karmāṇi) en Mí (mayi), se consagran a Mí (mat-parāḥ), meditan (dhyāyantaḥ) en Mí (mām), (y Me) adoran (upāsate) con un Yoga unidirigido --aquí la palabra «Yoga» puede asumir distintos significados, tales como «unión, concentración de los pensamientos, etc.»; y el significado resultante es muy ambiguo otra vez-- (ananyena eva yogena)"||6||
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्।
भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥७॥
Teṣāmahaṁ samuddhartā mṛtyusaṁsārasāgarāt|
Bhavāmi na cirātpārtha mayyāveśitacetasām||7||
"¡Oh hijo de Pṛthā (pārtha)!, para aquéllos (teṣām) cuyas mentes están absortas (āveśita-cetasām) en Mí (mayi), Yo (aham) me convierto (bhavāmi), sin demora alguna (na cirāt), en el Liberador (samuddhartā) del océano de transmigración y muerte (mṛtyu-saṁsāra-sāgarāt)"||7||
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥८॥
Mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṁ niveśaya|
Nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṁ na saṁśayaḥ||8||
"Deposita (ādhatsva) la mente (manas) en Mí únicamente (mayi eva), fija (niveśaya) el intelecto (buddhim) en Mí (mayi). Debido a esto (atas), no hay duda (na saṁśayaḥ) (de que) morarás (nivasiṣyasi) sólo en Mí (mayi eva) de aquí en adelante (ūrdhvam)"||8||
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम्।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय॥९॥
Atha cittaṁ samādhātuṁ na śaknoṣi mayi sthiram|
Abhyāsayogena tato māmicchāptuṁ dhanañjaya||9||
"Si (atha) no puedes (na śaknoṣi) fijar (samādhātum) la mente (cittam) en Mí (mayi) con firmeza (sthiram), entonces (tatas) desea (iccha) alcanzarme (mām... āptum) mediante el Yoga de la práctica --o bien, «yogena» puede significa «mediante», y así la traducción quedaría: «mediante la práctica»-- (abhyāsa-yogena), ¡oh conquistador de riqueza (dhanañjaya)!"||9||
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि॥१०॥
Abhyāse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava|
Madarthamapi karmāṇi kurvansiddhimavāpsyasi||10||
"(Si) no eres competente (asamarthaḥ asi) inclusive (api) con relación a la práctica (abhyāse), (entonces) vuélvete (bhava) alguien dedicado a las acciones por Mí (mad-karma-paramaḥ). Realizando (kurvan) acciones (karmāṇi) por Mí (mad-artham api), obtendrás (avāpsyasi) Siddhi --«perfección, consumación, etc.»-- (siddhim)"||10||
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान्॥११॥
Athaitadapyaśakto'si kartuṁ madyogamāśritaḥ|
Sarvakarmaphalatyāgaṁ tataḥ kuru yatātmavān||11||
"Si (atha) eres (asi) incapaz (aśaktaḥ) de hacer (kartum) incluso (api) esto (etad), entonces (tatas), acudiendo a Mi Yoga (mad-yogam āśritaḥ) (y) manteniendo el autocontrol (yata-ātmavān), realiza (kuru) la renuncia con referencia a todos los frutos de las acciones (sarva-karma-phala-tyāgam)"||11||
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्॥१२॥
Śreyo hi jñānamabhyāsājjñānāddhyānaṁ viśiṣyate|
Dhyānātkarmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram||12||
"El conocimiento (jñānam) es indudablemente mejor (śreyas hi) que la práctica (abhyāsāt), la meditación (dhyānam) es mejor (viśiṣyate) que el conocimiento (jñānāt), la renuncia a los frutos de las acciones (karma-phala-tyāgaḥ) (es mejor) que la meditación (dhyānāt). La paz (śāntiḥ) (viene) inmediatamente después (anantaram) de la renuncia (tyāgāt)"||12||
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च।
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी॥१३॥
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१४॥
Adveṣṭā sarvabhūtānāṁ maitraḥ karuṇa eva ca|
Nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī||13||
Santuṣṭaḥ satataṁ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ|
Mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||14||
"El que (yaḥ) no es un enemigo (adveṣṭā) de todos los seres (sarva-bhūtānām), (el que es) amistoso (maitraḥ) y (ca) compasivo (karuṇaḥ), sin sentido de «lo mío» (nirmamaḥ), sin ego (nirahaṅkāraḥ), ecuánime en el placer y el dolor (sama-duḥkha-sukhaḥ), paciente (kṣamī), un yogī (yogī) constantemente (satatam) contento (santuṣṭaḥ), autocontrolado (yata-ātmā), con firme convicción (dṛḍha-niścayaḥ), con la mente y el intelecto fijos (arpita-manas-buddhiḥ) en Mí (mayi), tal persona --lit. «él»-- (saḥ) (es) Mi devoto (mad-bhaktaḥ), (y) es querida (priyaḥ) para Mí (me)"||13-14||
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः॥१५॥
Yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ|
Harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ||15||
"A quien (yasmāt) el mundo (lokaḥ) no le tiene miedo (na udvijate) y (ca) que (yaḥ) no le tiene miedo (na udvijate) al mundo (lokāt), que (yaḥ) es libre (muktaḥ) de dicha, impaciencia/ira, miedo y agitación/ansiedad (harṣa-āmarṣa-bhaya-udvegaiḥ), tal persona --lit. «él»-- (saḥ) también (ca) es querida (priyaḥ) para Mí (me)"||15||
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः।
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः॥१६॥
Anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ|
Sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ||16||
"El que (yaḥ) (es) independiente (anapekṣaḥ), puro/santo (śuciḥ), diestro (dakṣaḥ), indiferente (udāsīnaḥ), libre de inquietud/dolor (gata-vyathaḥ), que (yaḥ) ha abandonado completamente todo emprendimiento (sarva-ārambha-parityāgī), tal persona --lit. «él»-- (saḥ) (es) Mi devoto (mad-bhaktaḥ), (y) es querida (priyaḥ) para Mí (me)"||16||
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः॥१७॥
Yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati|
Śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ||17||
"El que (yaḥ) no (na) se regocija (hṛṣyati) ni (na) odia (dveṣṭi), (el que) no (na) se aflige (śocati) ni (na) desea (kāṅkṣati), (el que) ha abandonado totalmente buenas y malas (acciones) --o tambien «el que ha abandonado totalmente lo bueno y lo malo»-- (śubha-aśubha-parityāgī), el que (yaḥ) posee devoción (bhaktimān), tal persona --lit. «él»-- (saḥ) es querida (priyaḥ) para Mí (me)"||17||
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः।
शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः॥१८॥
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित्।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः॥१९॥
Samaḥ śatrau ca mitre ca tathā mānāpamānayoḥ|
Śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ||18||
Tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit|
Aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ||19||
"(El que es) ecuánime (samaḥ) con respecto a enemigo y amigo (śatrau ca mitre ca), y (tathā) (que es también) ecuánime (samaḥ) con referencia a honor-deshonor (māna-apamānayoḥ), frío-calor, (junto con) placer-dolor (śīta-uṣṇa-sukha-duḥkheṣu), (que) está desprovisto de apego (saṅga-vivarjitaḥ), (que) es ecuánime en crítica y alabanza (tulya-nindā-stutiḥ), (que) es silencioso (maunī), (que) está contento y satisfecho (santuṣṭaḥ) con cualquier cosa (yena kenacid), (que) no tiene casa (aniketaḥ), cuya inteligencia es firme (sthira-matiḥ), (y) posee devoción (bhaktimān), (tal) hombre (naraḥ) es querido (priyaḥ) para Mí (me)"||18-19||
ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव मे प्रियाः॥२०॥
Ye tu dharmyāmṛtamidaṁ yathoktaṁ paryupāsate|
Śraddadhānā matparamā bhaktāste'tīva me priyāḥ||20||
"Pero (tu) los que (ye), estando dotados de fe (śraddadhānāḥ) (y) estando dedicados a Mí (mat-paramāḥ), recurren/adoran (paryupā) de la manera antedicha (yathā uktam) a este (idam) Néctar del Dharma (dharmya-amṛtam), esos (te) devotos (bhaktāḥ) son excesivamente (atīva) queridos (priyāḥ) para Mí (me)"||20||
Información Adicional
Este documento ha sido concebido por Gabriel Pradīpaka, uno de los dos fundadores de este sitio, y guru espiritual versado en idioma Sánscrito y filosofía Trika.
Para mayor información sobre Sánscrito, Yoga y Filosofía India; o si quieres hacerme algún comentario, preguntar algo o corregir algún error, siéntete libre de contactarnos: Ésta es nuestra dirección de correo.
| Regresa a XI. Viśvarūpadarśayoga |









